Żwirownia w Kaleńsku siedliskiem ptactwa wodnego

Czy zlikwidowana kilka lat temu kopalnia musi kojarzyć się z postapokaliptycznym krajobrazem? Wcale nie. Może to być miłe miejsce do odpoczynku i obserwacji przyrody, jaka zadomowiła się na terenie pogórniczym.

Dziesięć lat temu zlikwidowany został obszar górniczy Kaleńsko - Pole Zachodnie I. Dwa i pół roku wcześniej wygasła koncesja wydobywcza. Co teraz dzieje się na terenie zalanej kopalni odkrywkowej kruszywa?

Kaleńsko w gminie Boleszkowice to najdalej na południe wysunięta miejscowość województwa zachodniopomorskiego. Wieś leży w płaskiej dolinie Odry przy granicy z Republiką Federalną Niemiec. To teren wartościowy zarówno z punktu widzenia przedsiębiorców wydobywających kruszywo, jak i przyrodników. W tej okolicy swój północno-zachodni kraniec ma bowiem Park Krajobrazowy Ujście Warty.

Obszar górniczy Kaleńsko - Pole Zachodnie I ustanowiony został 27 czerwca 2005 r. przez starostę powiatu myśliborskiego. Liczył 15 404 m kw. Nieco większy był teren górniczy o tej samej nazwie, zajmujący 30 645 m kw. Obie przestrzenie górnicze zostały zniesione 9 lutego 2011 r. Wydana też została decyzja co do losów terenu pogórniczego.

- Określono wodny kierunek rekultywacji oczywiście z odpowiednim ukształtowaniem brzegu zbiornika wodnego - informuje Marcin Lazer, kierownik referatu gospodarki i ochrony środowiska z Urzędu Gminy Boleszkowice.

Teren dawnej kopalni upodobali sobie miłośnicy obserwacji ptactwa wodnego.

- Na terenie przestrzeni górniczej w Kaleńsku prowadzone są przez organizacje pozarządowe działania w zakresie tworzenia siedlisk lęgowych ptaków wodnych. ZPKWZ nie prowadził jednak inwentaryzacji przyrodniczej tego obszaru. ZPKWZ planował sporządzenie planu ochrony dla obszaru PK Ujście Warty w części położonej w województwie zachodniopomorskim, który obejmować miał inwentaryzację przyrodniczą. Z uwagi na brak ofert w pięciu postępowaniach przetargowych na chwilę obecną zrezygnowano z tego działania do czasu pozyskania nowych środków finansujących. Termin rozliczenia środków dotychczas pozyskanych uniemożliwia ponawianie kolejnych postępowań przetargowych - wyjaśnia Tomasz Cerebież-Tarabicki, specjalista do spraw ochrony krajobrazu, wartości historycznych i kulturowych w Zespole Parków Krajobrazowych Województwa Zachodniopomorskiego.

Okazję do zatrzymania się w pobliżu dawnej kopalni na odpoczynek mają teraz zmotoryzowani i rowerzyści. Przy szosie łączącej Kostrzyn nad Odrą i Namyślin, tuż obok zalanych wyrobisk jesienią 2020 r. powstał punkt odpoczynkowy. Umieszczono tam stoły, niewielki amfiteatr, tablice edukacyjne na tematy przyrodnicze, w celach rekreacyjno-wypoczynkowych. Powstał on w ramach zadania INTERREG VA pod nazwą „Zrównoważona turystyka wodna w unikalnej Dolinie Dolnej Odry” we współpracy z gminą Boleszkowice.

Niewykluczone, że w najbliższej przyszłości miłośnicy ptactwa wodnego zyskają kolejny akwen do obserwacji. Na terenie Parku Krajobrazowego Ujście Warty, w części znajdującej się w województwie zachodniopomorskim, położona jest jeszcze przestrzeń górnicza Chlewice – z datą ważności koncesji do 22 grudnia  2021 r. Tam również kruszywo wydobywa się spod wody i spotkać można różne gatunki ptaków. Na razie jest to jednak teren czynnej kopalni i wstęp jest zabroniony.