Urodzaj na wynalazki służące górnictwu

Od sześciu lat trwa strategiczny projekt Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, w ramach którego współpracujący z górnictwem naukowcy opracowują rozwiązania służące poprawie bezpieczeństwa pracy w kopalniach. Ich wdrożenie ma przyczynić się do minimalizacji zagrożeń i zwiększenia poprawy bezpieczeństwa pracy w zakładach górniczych.

W projekcie badawczym pod nazwą "Poprawa bezpieczeństwa pracy w kopalniach" zgodnie z regulaminem wzięły udział jednostki naukowe oraz badawczo-rozwojowe, wchodzące w skład sieci naukowych lub konsorcjów naukowo-przemysłowych. Tematy zadań badawczych były zgodne z zaleceniami powoływanych komisji, które od 2000 r. na zlecenie prezesa Wyższego Urzędu Górniczego wyjaśniały przyczyny i okoliczności wypadków w kopalniach.

Liderem trzech zadań
został Główny Instytut Górnictwa, po dwa zadania wzięły na siebie Politechnika Śląska, Akademia Górniczo-Hutnicza oraz Instytut Mechaniki Górotworu PAN, a po jednym Instytut Technik Innowacyjnych EMAG, Politechnika Wrocławska i Centralny Instytut Ochrony Pracy-Państwowy Instytut Badawczy.

Z dwunastu realizowanych zadań siedem już definitywnie zakończono. Opracowano m.in.zasady pomiarów i badań parametrów powietrza kopalnianego do oceny zagrożenia metanowo-pożarowego, kryteria projektowania robót górniczych w warunkach skojarzonego zagrożenia metanowo-pożarowego, nową kategoryzację zagrożeń naturalnych w podziemiach kopalń, system gazometryczny powodujący natychmiastowe wyłączanie energii zasilającej maszyny i urządzenia w przypadku nagłego wypływu metanu ze zrobów, a także zasady zatrudniania pracowników w warunkach zagrożenia klimatycznego na dole.

Wyniki prac
nad poszczególnymi zadaniami zostały odebrane pod względem formalnym i finansowym przez Narodowe Centrum Badan i Rozwoju oraz Komitet Sterujący, złożony m.in. z przedstawicieli świata nauki, spółek węglowych, Centralnego Instytutu Ochrony Pracy — Państwowego Instytutu Badawczego, Państwowej Inspekcji Pracy oraz Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego. Do dwóch kolejnych projektów, związanych z automatycznym pomiarem prędkości powietrza oraz opracowaniem systemu orientacji i sygnalizowania kierunku wycofania załogi, Komitet Sterujący zaproponował wprowadzenie korekt, które umożliwią ich późniejsze zastosowanie praktyczne.

W sierpniu br. ma zakończyć się kolejny projekt, zakładający opracowanie systemu zarządzania zmęczeniem u pracowników zatrudnionych w wyrobiskach podziemnych kopalń węgla kamiennego. To pierwsze tego typu badania w Polsce, a niewykluczone, że na świecie. Zbliżają się również do finału badania nad opracowaniem odzieży ochronnej dla ratowników górniczych.

- W 2015 r. został powołany specjalny zespół, w skład którego wchodzą eksperci z Wyższego Urzędu Górniczego, w tym prawnicy oraz wicedyrektorzy Okręgowych Urzędów Górniczych z Katowic, Gliwic i Rybnika. Do zadań tego gremium należeć będzie końcowa analiza powstałych produktów pod względem możliwości ich wdrażania w zakładach górniczych - zaznacza Dariusz Katan, główny specjalista w Departamencie Górnictwa Podziemnego i Odkrywkowego WUG, a zarazem przewodniczący Komitetu Sterującego.

Wartość wszystkich projektów wynosi blisko 21 mln zł. Pojedyncze zyskały dofinansowanie w granicach od 0,5 mln do 2,8 mln zł. Udział środków własnych poszczególnych uczestników projektu wynosi ok. 25 proc. całkowitych kosztów. Strategiczny projekt badawczy jest realizowany z inicjatywy prezesa WUG.