fot: Kajetan Berezowski
Górnicy Halemby na pamiątkowym zdjęciu w dniach jubileuszu
fot: Kajetan Berezowski
Kierownictwo i załoga ruchu Halemba kopalni Ruda świętuje jubileusz 60-lecia istnienia zakładu. Z tej okazji w kościele pw. Matki Bożej Różańcowej w Rudzie Śląskiej Halembie odprawiona została w piątek (30 czerwca) uroczysta msza św., której przewodniczył ks. proboszcz Bernard Drozd.
- Kopalnia jest Waszą żywicielką. O tym nie wolno zapomnieć. Przechodziła w swej historii różne chwile, radosne i smutne, tak jak w każdej rodzinie – mówił w swej homilii ks. Drozd.
Przypomniał, że Halemba była pierwszą w Polsce kopalnią oddaną do eksploatacji po II wojnie światowej. Przywołał również w pamięci dwie wielkie tragedie: w 1990 r. i w 2006 r., które pochłonęły wiele ofiar. Podziękował górniczej braci za aktywny udział w życiu parafii.
We mszy św. uczestniczyli przedstawiciele Polskiej Grupy Górniczej oraz kierownictwo kopalni Ruda.
Przedwojenne plany
Przy okazji jubileuszu warto przypomnieć, że plany budowy kopalni na terenie Halemby powstały jeszcze przed rozpoczęciem II wojny światowej, a faktyczną budowę rozpoczęto w 1943 r. Przygotowano wtedy infrastrukturę na powierzchni oraz rozpoczęto głębienie pierwszego szybu, któremu nadano nazwę Karol Godula – opisuje historyk zakładu Henryk Wolny.
W późniejszym okresie przemianowano nazwę tego szybu na Grunwald I. W okresie działań wojennych, na terenie ówczesnej Starej Kuźnicy Niemcy założyli filię oświęcimskiego obozu koncentracyjnego. Jego więźniowie byli przymusowo zatrudniani między innymi do drążenia szybów i budowy elektrowni.
Zintensyfikowanie prac inwestycyjnych nastąpiło po zakończeniu działań wojennych. Od 1951 r. roboty prowadziło Przedsiębiorstwo Państwowe KWK Halemba. W tym czasie oddano do użytku szyb Karol Godula z podszybiem, budynek dyrekcji, łaźni, przeróbki mechanicznej nr 1 oraz szyb wschodni, któremu w 1960 r. nadano nazwę Szymon.
Wieżę przemieszczono po torach
W 1957 r. nastąpiło pierwsze w Polsce przemieszczenie wieży szybowej, zbudowanej na torach obok rury szybowej. Wieżę szybową o wysokości 57 m przetransportowano na odcinku 12 m przy pomocy kołowrotów, umożliwiając tym samym oddanie do eksploatacji urządzenia wyciągowego, z nowoczesną, pierwszą w Polsce tego typu maszyną wyciągową typu Sigma.
Od samego początku w kopalni wdrażano nowe rozwiązania technologiczne głównie w zakresie mechanizacji urabiania jak i załadunku oraz transportu, co pozwalało na ciągły systematyczny wzrost wydobycia, niejednokrotnie nieosiągalny w innych kopalniach w Polsce.
Osiedle Awaryjne...
Z końcem lat 60-tych przystąpiono do budowy pierwszego osiedla dla górników zwanego do dziś osiedlem „Awaryjnym”. Podjęto wiele działań mających na celu poprawę bezpieczeństwa prowadzonych robót. Rozpoczęto drążenie wszystkich wyrobisk w wymaganych gabarytach przy zachowaniu stosownych spadków na przekopach z jednoczesnym ich odwodnieniem.
... rekordy i szkoła górnicza
W 1976 r. stanowisko dyrektora kopalni objął Włodzimierz Piwowarski. Piastował to stanowisko w historii zakładu przez 14 lat, dokonując wielkiego przeobrażenia kopalni. KWK ,Halemba stała się pod wieloma względami najlepszą w polskim górnictwie w zakresie głębokości prowadzonego wydobycia oraz możliwości wydobywczych.
Z inicjatywy dyrektora Włodzimierza Piwowarskiego została wybudowana w Halembie szkoła górnicza, kształcąca kadrę kopalni. Niektórzy jej absolwenci do dziś są podporą organizacyjną kadry kierowniczej.
Halemba Głęboka pod istniejącą kopalnią
Budowa tzw. Halemby Głębokiej pod istniejącą kopalnią, w najmniejszym stopniu nie wpłynęła na zakłócenie istniejącego wydobycia przekraczającego 4 mln t rocznie.
Grunwald III znowu sunął nad rurę
Jedną z nowatorskich metod budowy było zbudowanie wieży szybu typu basztowego Grunwald III o wysokości 94 m w odległości 120 m od rury szybowej. Przy pomocy hydrauliki siłowej przemieszczono w całości wieżę nad rurę szybową. Po oddaniu do eksploatacji poziomu 1030 łączne wydobycie kopalni kształtowało się od 13 tys. do 19 tys. t na dobę.
Tragedia na zmianie D
10 stycznia 1990 r. na zmianie D doszło do wybuchu metanu, w którym śmierć poniosło 6 pracowników, a kolejnych 13 zmarło w wyniku doznanych obrażeń w szpitalu.
Duszpasterze z górnikami
W tym miejscu warto wspomnieć o duszpasterzach Halemby. Ich wsparcie zawsze towarzyszyły górnikom i ich rodzinom zarówno w chwilach świątecznych, jak i trudnych. W czasie budowy kopalni do 1970 r. proboszczem halembskiej parafii był ks. Józef Garus, a po jego przejściu na emeryturę ks. Alojzy Brzezina, który pełnił posługę do 1998 r. Obecnie obowiązki te sprawuje ks. Bernard Drozd.
Katastrofa jesienią 2006 r.
Coraz trudniejsze warunki geologiczno-górnicze były m.in. przyczyną katastrofy górniczej w listopadzie 2006 r. Śmierć poniosło 23 pracowników.
Obecnie zakład górniczy Halemba funkcjonuje jako jeden z ruchów kopalni Ruda należącej od zeszłego roku do Polskiej Grupy Górniczej. Po latach stagnacji zaczyna odbudowywać się zaufanie społeczne do kopalni wśród załogi. Szykowane są nowe fronty robót i inwestycje. Kopalnia fedruje trzema ścianami.
