Europa zaczyna dotkliwie odczuwać skutki konfliktu między Rosją i Ukrainą o cenę rosyjskiego gazu i cenę za ukraiński tranzyt na Zachód. Polski rząd postanowił działać, by nie dopuścić do zbytniego uszczuplenia rezerw gazu, jakie posiadamy.
Ochrona rezerw
Groźba jest realna, bo Gaz System i Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo (PGNiG) zostały poinformowane, że realizacja kontraktu przez RosUkrEnergo nie jest możliwa (do odwołania). A przecież ta kontrolowana przez Gazprom spółka dostarcza PGNiG około 2,3 mld m sześc. gazu rocznie przez punkt zdawczo-odbiorczy w Drozdowiczach na Ukrainie. Wczoraj dostawy gazu w tym miejscu były realizowane zaledwie w 15 proc.
PGNiG zapowiedziało wczoraj, że zwróci się do największych klientów przemysłowych o ograniczenie poboru gazu ziemnego. Z kolei Gaz-System zgłosił ministrowi gospodarki potrzebę wprowadzenia ograniczeń w poborze gazu ziemnego dla odbiorców przemysłowych. Tym bardziej że panujący mróz powoduje duże zużycie błękitnego paliwa do celów grzewczych. Magazyny gazu należące do Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa (PGNiG) mogą pomieścić 1,6 mld m sześc. błękitnego paliwa i są obecnie wypełnione w 85 proc. Wczoraj rząd przyjął więc rozporządzenie w sprawie możliwości wprowadzenia ograniczeń poboru gazu dla przemysłu.
— Umożliwi ono elastyczne reagowanie w przypadku gwałtownych zmian w dostawach — wyjaśnia Waldemar Pawlak, minister gospodarki.
Możliwość ograniczeń dotyczy przedsiębiorstw, które zużywają ponad 417 mln m sześc. na godzinę.
Ucierpią najwięksi
Regułą jest, że to duzi odbiorcy gazu (tacy jak firmy chemiczne) w pierwszej kolejności odczuwają skutki istotnych zakłóceń w dostawach gazu do Polski. A te mogą stać się faktem, bo rosyjski Gazprom i ukraiński Naftohaz — zamiast pracować nad rozwiązaniem konfliktu — obrzucają się oskarżeniami o to, która firma wstrzymała całkowicie lub znacznie ograniczyła dostawy gazu do części krajów europejskich. Na niekorzyść Gazpromu gra czas. Brak tranzytu gazu na Zachód to utracone zyski z jego sprzedaży. Według rosyjskiej agencji ITAR-TASS zamknięte zostały gazociągi Urengoj-Użgorod, Sojuz i Progress.
Cierpliwość dla zwaśnionych państw straciła Komisja Europejska.
- Bez uprzedzenia i w oczywistej sprzeczności z zapewnieniami najwyższych władz Rosji i Ukrainy, dostawy gazu do niektórych krajów członkowskich zostały znacząco zmniejszone. To sytuacja całkowicie nie do zaakceptowania — takie wspólne oświadczenie wydały Komisja Europejska i czeskie przewodnictwo w UE.
Naftohaz zapowiedział jednak, że w czwartek wznowi rozmowy z Gazpromem w Moskwie. Tymczasem w przyszłym tygodnie nadejdzie ocieplenie, które nieco osłabi negocjacyjną pozycję Gazpromu.
Szczęście w nieszczęściu
Polskie firmy starają się dostrzec pozytywy w całej tej sytuacji. Tym bardziej że PGNiG nie zamierza śpieszyć się ze zmniejszaniem dostaw gazu odbiorcom.
— Na początku grudnia podpisaliśmy porozumienie z PGNiG o ograniczeniu o 50 proc. dostaw gazu dla naszej spółki w związku ze zmniejszeniem produkcji. Gdyby więc rozporządzenie weszło w życie, oznaczałoby to tylko zatrzymanie produkcji azotowej, która stanowi 20-22 proc. naszych przychodów. Police mają już magazyny zaopatrzone na nadchodzący sezon, więc nie jest to dla nas zagrożenie. Dodatkowo ograniczenia w dostawach tego surowca do fabryk za naszą wschodnią granicą spowodują, że na wiosnę zabraknie na rynku mocznika i jego cena pójdzie w górę — mówi Ryszard Siwiec, prezes Polic.
— Ograniczyliśmy niedawno produkcję o 20-30 proc., więc gazu potrzebujemy mniej. Mamy też możliwość zaopatrzenia się w ten surowiec z lokalnych źródeł, które pokrywają 30 proc. naszego zapotrzebowania na gaz. Nie gwarantuje nam to jednak pełnego bezpieczeństwa, dlatego z niepokojem obserwujemy konflikt rosyjsko- -ukraiński — mówi Jerzy Marciniak, prezes Azotów Tarnów.
Spółka podpisała niedawno porozumienie z PGNiG, które za trzy lata umożliwi jej zakup gazu krajowego do 50 proc. zapotrzebowania.
W podobnej sytuacji są Puławy — z tą różnicą, że nie mają możliwości bezpośredniego zaopatrzenia w gaz ze źródeł krajowych.
Kędzierzyn mówi wprost: — Ograniczyliśmy o 15 proc. konsumpcję gazu w związku ze spadkiem jego podaży. Nie skarżymy się, ponieważ i tak nasza produkcja jest obecnie mniejsza z powodu dekoniunktury. Jeżeli jednak dostawy gazu spadną poniżej 60 proc. naszego normalnego zapotrzebowania, będziemy mieć problem z utrzymaniem instalacji w stanie gotowości przy tak mroźnej pogodzie — mówi Krzysztof Jałosiński, prezes Kędzierzyna.
Według niego, konflikt rosyjsko-ukraiński podnosi znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego kraju takich projektów, jak produkcja gazu syntezowego z węgla kamiennego.
7:40
Ukraiński Naftohaz oskarża Gazprom o ograniczanie dostaw dla Europy. Miałyby one spaść z 221 mln m sześc. na dobę do zaledwie 92 mln m sześc. Za dwie i pół godziny Ukraińcy podadzą jeszcze bardziej dramatyczne dane. Wielkość dostaw miała spaść do 73,8 mln m sześc.
8:25
Zaczynają napływać niepokojące komunikaty z państw, które są odbiorcami paliwa. Jako jedne z pierwszych bije na alarm bułgarskie Ministerstwo Gospodarki i Energetyki. Ogłasza, że dostawy wstrzymano nie tylko dla Bułgarii, ale i dla Turcji, Grecji oraz Macedonii.
9:05
O zmniejszeniu dostaw informuje Rumunia. Tu ich wielkość spada o 75 proc. Potem statystyki podają Austriacy i Węgrzy. Ci otrzymują odpowiednio 10 i 20 proc. zakontraktowanych dostaw.
11:45
Rosja może całkowicie wstrzymać przesyłanie gazu przez Ukrainę — alarmuje Ołeh Dubyna, prezes ukraińskiej spółki paliwowej Naftohaz. Podobną opinię wygłasza kilka godzin później Wiktor Juszczenko, prezydent Ukrainy. Gazprom odbija piłeczkę i twierdzi, że to Ukraina zakręciła kurki z gazem.
11:50
Unia Europejska zażądała natychmiastowego wznowienia dostaw rosyjskiego gazu do krajów członkowskich, określając ograniczenie dostaw w nocy z poniedziałku na wtorek jako \"nie do zaakceptowania\".
13:35
Pojawia się światełko w tunelu. Ołeh Dubyna, szef Naftohazu, pojedzie w czwartek do Moskwy, aby wznowić rozmowy z Gazpromem w sprawie dostaw rosyjskiego gazu.
18:00
Węgrzy podają, że o 15.30 całkowicie ustały dostawy gazu z Ukrainy. Dziś ich rząd ma zdecydować o uruchomieniu rezerw.
21:00
Po spotkaniu z premierem Putinem Aleksiej Miller, szef Gazpromu, informuje, że 8 stycznia w Brukseli mają się odbyć rozmowy z unijnymi partnerami. Wcześniej rosyjski koncern obiecał, że postara się zwiększyć dostawy alternatywnymi trasami przesyłu. Tylko jakimi?
