Energetyka: synchronizacja systemów państw bałtyckich z Europą coraz bliżej

Ochrona systemu energetycznego przed awariami i atakami z zewnątrz jest nie tylko polskim zmartwieniem (na zdj. zautomatyzowana dyspozytornia LitGrid - operatora litewskich sieci w Wilnie)

Polityczne porozumienie o synchronizacji systemów energetycznych państw bałtyckich z siecią europejską powinno zostać podpisane pod koniec czerwca tego roku - zapowiedział w poniedziałek, 14 maja, w Katowicach minister energii Litwy Żygimantas Vaiciunas.

Na Europejskim Kongresie Gospodarczym Żygimantas Vaiciunas powiedział, że są już polityczne deklaracje trzech państw bałtyckich, że synchronizacja systemów energetycznych z siecią europejską powinna nastąpić poprzez Polskę.

Synchronizacja technicznie przez Polskę
- Jesteśmy na etapie finalizowania studiów technicznych, które powinny być gotowe z końcem maja. Potem zacznie się etap ustaleń politycznych, zakończony podpisaniem umowy między państwami bałtyckimi, jak i Polską oraz Komisją Europejską. Spodziewamy się finalizacji tego procesu pod koniec czerwca - powiedział dziennikarzom minister.

Systemy energetyczne Litwy, Łotwy i Estonii pracują nadal w poradzieckim systemie synchronizacji IPS/UPS, sterowanym z Moskwy. Sieci Polski i innych kontynentalnych państw UE, za wyjątkiem Skandynawii, pracują w systemie CEN.

Gotowi na każdy rosyjski scenariusz
Podkreślił, że kraje bałtyckie muszą być gotowe na każdy scenariusz działań ze strony Rosji. Jak mówił, w sferze energii elektrycznej powinny zostać zastosowane wnioski, wyciągnięte ze sfery gazu.

- W której dopiero zakończenie całkowitej zależności od dostaw z Rosji uwolniło nas od ryzyka politycznego - podkreślił Vaiciunas.

Szef litewskiego operatora przesyłu energii elektrycznej Litgrid Daivis Virbickas podkreślał z kolei, że synchronizacja nie jest typowym projektem infrastrukturalnym, który się planuje, realizuje i uruchamia.

Skomplikowane przymiarki od dekady
- To znacznie bardziej skomplikowane, projekt trwa już ponad 10 lat i mamy wielu graczy: państwa bałtyckie, Polskę, Rosję, Białoruś - tłumaczył. Virbickas zaznaczył, że Rosja i Białoruś wykonują ze swojej strony pewne działania, modyfikując sieci i budując źródła energii. Działania te umożliwią tym państwom wzmocnienie sytuacji negocjacyjnej - ocenił.

- Wszystkie strony przygotowują się na ten swoisty rozwód i może zdarzyć się wszystko. Musimy być przygotowani na wszystko, zarówno od strony technicznej, jak i politycznej. Cel jest jednak jeden, chcemy ten projekt doprowadzić do końca bez względu na to, co się zdarzy po drodze - powiedział.

Synchronizacja - nie czy, ale kiedy
Z kolei minister Vaiciunas ocenił, że to, co się dzieje w Rosji i na Białorusi, świadczy o tym, że państwa traktują perspektywę synchronizacji poważnie. Pytanie więc jest raczej kiedy, a nie, czy to nastąpi - ocenił.

- Cały czas mówimy o perspektywie roku 2025, ale myślę, że powinniśmy to traktować jako datę ostateczną i możemy się spodziewać, że ten projekt zostanie zrealizowany nawet szybciej - powiedział Vaicziunas.