EN 361, EN 355, EN 795: jak czytać normy sprzętu do pracy na wysokości?
Szelki, amortyzator i punkt kotwiczenia tworzą jeden system chroniący przed upadkiem z wysokości, a każdy z tych elementów ma własną normę: EN 361, EN 355 i EN 795. Numer normy na etykiecie mówi, jakie badania przeszedł wyrób i do czego wolno go użyć. Błąd w odczytaniu oznaczeń, np. wpięcie amortyzatora w boczne kółko pasa do pozycjonowania, odbiera ochronę, nawet jeśli każdy element osobno ma certyfikat.
fot: Getty Images
reklama
fot: Getty Images
Szelki, amortyzator i punkt kotwiczenia tworzą jeden system chroniący przed upadkiem z wysokości, a każdy z tych elementów ma własną normę: EN 361, EN 355 i EN 795. Numer normy na etykiecie mówi, jakie badania przeszedł wyrób i do czego wolno go użyć. Błąd w odczytaniu oznaczeń, np. wpięcie amortyzatora w boczne kółko pasa do pozycjonowania, odbiera ochronę, nawet jeśli każdy element osobno ma certyfikat.
Czym są normy EN 361, EN 355 i EN 795 i dlaczego są kluczowe przy pracy na wysokości?
Normy EN 361, EN 355 i EN 795 to europejskie normy zharmonizowane, które opisują wymagania i metody badań dla trzech ogniw systemu powstrzymywania spadania: szelek bezpieczeństwa, amortyzatorów i urządzeń kotwiczących. Sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości należy do III kategorii według rozporządzenia (UE) 2016/425, czyli do grupy chroniącej przed zagrożeniem życia. Dlatego środki ochrony indywidualnej tej kategorii przechodzą badanie typu w jednostce notyfikowanej, a jej czterocyfrowy numer stoi obok znaku CE. Zgodność z normą jest dla pracodawcy dowodem, że wydał pracownikowi sprzęt spełniający zasadnicze wymagania bezpieczeństwa.
Zakres zastosowania poszczególnych norm i ich wpływ na bezpieczeństwo
Każda z trzech norm obejmuje inny element systemu i określa parametry, od których zależy bezpieczne zatrzymanie upadku:
EN 361 – szelki bezpieczeństwa rozkładają siłę zatrzymania na uda, miednicę i barki. Punkty do zatrzymywania upadku oznacza się literą A, a dwie klamry, które trzeba spiąć razem – symbolem A/2.
EN 355 – amortyzator ogranicza siłę działającą na ciało do maks. 6 kN, a jego wydłużenie po zadziałaniu nie może przekroczyć 1,75 m. Amortyzator z linką i łącznikami ma najwyżej 2 m długości.
EN 795 – urządzenia kotwiczące dzielą się na typy A (kotwy stałe), B (przenośne, np. trójnogi i pętle), C (poziome liny), D (poziome szyny) i E (kotwy ciężarowe). Badania obejmują użycie przez jedną osobę.
Normy działają tylko razem: amortyzator EN 355 obniża siłę hamowania wtedy, gdy łączy punkt A szelek z kotwą o wytrzymałości potwierdzonej badaniem według EN 795.
Jak interpretować oznaczenia i certyfikaty na sprzęcie do pracy na wysokości?
Oznaczenia na sprzęcie do pracy na wysokości odczytujesz w trzech krokach: norma z rokiem wydania, znak CE z numerem jednostki notyfikowanej i dane identyfikacyjne egzemplarza. Rok po dwukropku, np. EN 795:2012, wskazuje wersję normy, a od niej zależy zakres badań, które przeszedł wyrób. Do wyrobu dołączona jest polska instrukcja i deklaracja zgodności UE lub link do niej. Zasady oznakowania i instrukcji opisuje norma EN 365, która wymaga też przeglądu okresowego co najmniej raz na 12 miesięcy.
Praktyczne przykłady czytania tabliczek znamionowych i instrukcji użytkowania
Na etykiecie szelek wielofunkcyjnych często widnieje zapis „EN 361:2002 / EN 358:2018 / EN 813:2008”. Taki model ma trzy rodzaje punktów: klamry z literą A służą do zatrzymywania upadku, boczne kółka do ustalania pozycji przy pracy (EN 358), a przedni punkt na pasie biodrowym do pracy w uprzęży siedzeniowej (EN 813). Boczne kółka pasa nie chronią przed upadkiem, więc nie wpinasz w nie amortyzatora. Etykieta amortyzatora podaje wartość Ar, czyli maksymalne wydłużenie, i długość zestawu. Z tych danych wyliczysz wolną przestrzeń potrzebną pod stanowiskiem:
długość linki z amortyzatorem – do 2 m,
wydłużenie amortyzatora Ar – do 1,75 m,
odległość od punktu zaczepienia szelek do stóp – ok. 1,5 m,
zapas bezpieczeństwa – ok. 1 m.
Razem daje to ok. 6,25 m. Gdy pod stanowiskiem jest mniej miejsca, wybierz urządzenie samohamowne EN 360, które zatrzymuje upadek na krótszym odcinku. Instrukcja podaje też maksymalną masę użytkownika: normy badają sprzęt masą 100 kg, ale wielu producentów deklaruje 140 kg po dodatkowych testach.
Jak wybrać sprzęt zgodny z wymaganymi normami EN do pracy na wysokości?
Sprzęt zgodny z normami EN dobierasz do stanowiska na podstawie oceny ryzyka zawodowego: wysokości, wolnej przestrzeni pod stanowiskiem, dostępnych punktów kotwiczenia i rodzaju pracy. Na rusztowaniu sprawdza się amortyzator z podwójną linką, który pozwala przepinać się bez chwili przerwy w asekuracji. Nasz asortyment do pracy na wysokości obejmuje szelki EN 361, także w wersjach z EN 358 i EN 813, amortyzatory EN 355, linki EN 354 oraz zatrzaśniki EN 362. Przy kompletowaniu zestawu doradzamy, które elementy do siebie pasują.
Przed każdym użyciem pracownik sprawdza taśmy, szwy, klamry i wskaźnik zadziałania amortyzatora. Sprzęt, który zatrzymał upadek, wycofujesz z użytku do czasu oceny przez kompetentną osobę. Datę pierwszego użycia, przeglądów i napraw zapisujesz w karcie ewidencyjnej, dzięki czemu podczas kontroli PIP masz dowód, że system powstrzymywania spadania był sprawny.
Najważniejsze zasady czytania norm sprzętu do pracy na wysokości
EN 361 – szelki z punktami zatrzymania upadku oznaczonymi literą A lub A/2.
EN 355 – amortyzator ograniczający siłę hamowania do 6 kN, z wydłużeniem do 1,75 m.
EN 795 – urządzenia kotwiczące typów A–E, badane dla jednej osoby.
Wolna przestrzeń – ok. 6,25 m pod stanowiskiem przy lince z amortyzatorem.
Przegląd okresowy – co najmniej raz na 12 miesięcy i zawsze po zatrzymaniu upadku.
