fot: Katarzyna Zaremba-Majcher
O jubileuszu informuje okolicznościowy napis na bramie
fot: Katarzyna Zaremba-Majcher
Zakład Górniczy Brzeszcze to jedna z trzech kopalń (obok ZG Sobieski i ZG Janina) należących do spółki Tauron Wydobycie. Kopalnia należy do kopalń metanowych, ale górnicy z Brzeszcz doskonale radzą sobie z zagospodarowaniem tego gazu. Jak podkreślają przedstawiciele Taurona Wydobycie, metan w kopalni Brzeszcze jest pozyskiwany przy pomocy otworów drenażowych, chodników metanowych oraz ujmowany jest zza tam izolacyjnych, a następnie za pośrednictwem sieci rurociągów i stacji odmetanowania wydobywany jest na powierzchnię i gospodarczo wykorzystywany.
Obszar górniczy ZG Brzeszcze ma powierzchnię niemal 30 km kw. Złoże węgla kamiennego Brzeszcze zostało udokumentowane do głębokości zalegania pokładu 510, tj. do głębokości około 1 150 m. Kopalnia posiada zasoby operatywne węgla wielkości 56,5 mln ton, przy czym prawie 42 proc. zlokalizowane jest w najbardziej produktywnym pokładzie 510.
Pokładom węgla w kopalni towarzyszy występowanie metanu. Jego zasoby bilansowe wynoszą 3494,9 mln m sześc., a pokłady zaliczone są do IV kategorii zagrożenia metanowego, co czyni ZG Brzeszcze jedną z najbardziej metanowych kopalń w kraju.
– W spółce, podobnie jak w całej górniczej branży, panuje wysoka świadomość zagrożeń związanych z eksploatowaniem metanowych pokładów węgla. Gaz ten jest powszechnie postrzegany jako niepożądany skutek uboczny wydobycia węgla z górotworu. Jest to prawidłowy pogląd, ponieważ metan ma ogromny potencjał wybuchowy i stanowi bezpośrednie zagrożenie dla ludzi pracujących na dole. Przewidywanie i neutralizowanie zagrożenia metanowego jest głównym zadaniem służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo ludzi pod ziemią. Wieloletnie doświadczenie oraz silne wsparcie ośrodków naukowych i akademickich umożliwiło uzyskanie znacznych postępów w wychwytywaniu metanu. Źródłami pozyskiwania metanu są tamy izolacyjne i pola eksploatacyjne. Odmetanowanie prowadzone jest poprzez sieć rurociągów metanowych zabudowanych w podziemnych wyrobiskach górniczych, którymi metan jako kopalina towarzysząca, odprowadzany jest przy pomocy depresji wytworzonej przez stację odmetanowania na powierzchnię, a następnie wysyłany jest do odbiorców zewnętrznych przy pomocy rurociągów tłocznych – wyjaśniają przedstawiciele Taurona Wydobycie.
Metan pochodzący ze złóż węgla ujmowany jest przez system dołowej sieci rurociągów i stację odmetanowania na powierzchni. Pozostała część metanu odprowadzana jest przez szyby wentylacyjne do atmosfery.
– Stacja odmetanowania w ZG Brzeszcze to wysokospecjalistyczna instalacja zabudowana jako hala technologiczna wyposażona w sprężarki gazowe, urządzenia i armaturę gazową, kontrolno-pomiarową, zabezpieczającą i regulacyjną. Ponadto integralną częścią stacji są kolektory ssące doprowadzające gaz do hali sprężarek, układy rozcieńczania gazu, kolektory tłoczne do odbiorców, układ odprowadzania gazu na wydmuch złożowy oraz wymiennikownia ciepła. W Zakładzie Górniczym Brzeszcze gospodarcze wykorzystanie metanu ujętego poprzez system dołowej sieci rurociągów i stację odmetanowania wynosi 100 proc. – argumentują przedstawiciele spółki.
Jak wyliczają, średnie ujęcie metanu dzięki instalacji odmetanowania w ZG Brzeszcze wynosi 80÷100 m sześc. metanu na minutę, co przyczynia się do rocznego zagospodarowania ujętego metanu na poziomie średnio około 40 mln m sześc.
– Instalacja odmetanowania na ZG Brzeszcze jest skalowalna. Pozwala to na jej rozbudowę, co bezpośrednio wpłynie na jej skuteczność w kontekście tak wychwytu gazu, jak i jego późniejszego wykorzystania. W najbliższych latach planowane jest rozszerzenie funkcjonalności i wydajności instalacji poprzez zabudowę nowego rurociągu zbiorczego oraz modernizacja istniejących rurociągów przez zwiększenie ich średnicy roboczej, a co za tym idzie – przepustowości.
Instalacja odmetanowania w Brzeszczach daje przykład – jeden z wielu w polskim górnictwie węgla kamiennego – jak skutecznie i z pożytkiem dla środowiska oraz gospodarki radzić sobie z kopalnianym metanem – argumentują przedstawiciele spółki.
