Dawny kamieniołom wapieni i dolomitów z atrakcjami dla turystów

GEOsfera w Jaworznie

Trzy projekty związane z transformacją regionu zostaną zrealizowane w Jaworznie, a każdy z nich sprawi, że GEOsfera, jedna z turystycznych wizytówek miasta dodatkowo zyska na atrakcyjności - poinformował Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego.

Przedmiotem wszystkich trzech projektów wybranych do dofinansowania jest zagospodarowanie terenu kamieniołomu wapieni i dolomitów Sadowa Góra.

Pierwszym z nich jest centrum konferencyjno-naukowe w wyrobisku po eksploatacji wapieni i dolomitów - rekultywacja płn-wsch części kamieniołomu. Wartość całkowita projektu wynosi 22 mln 724 tys. zł. Tworzony kompleks będzie w przeważającej części przeznaczony dla studentów i wykładowców studiów dziennych stacjonarnych z uczelni oraz ekspertów i wykładowców z różnych instytucji badawczych. W efekcie nowe funkcje zyska aż 5,65 ha terenu poprzemysłowego.

Drugi projekt to rekultywacja północno-wschodniej części kamieniołomu Sadowa Góra, w której znajduje się stara prochownia. Koszt całości to ponad 22 mln 772 tys. zł. W ramach projektu zostanie zagospodarowany na cele społeczne, edukacyjne, środowiskowe i turystyczne teren o powierzchni 7,47 ha.

Projekt trzeci to budowa trasy geologiczno-przyrodniczej Historia Ziemi. Prace będą opierały się na rekultywacji północno-wschodniej części kamieniołomu Sadowa Góra. Wartość projektu przekroczy 4,6 mln zł. Powstanie m.in. strefa edukacyjna dla dzieci, polana rekreacyjna, audytorium na wolnym powietrzu i przestrzeń edukacyjna. Dzięki projektowi przywróconych zostanie 1,88 ha terenu poprzemysłowego.

- Dzięki tym projektom możemy zobaczyć, jak w praktyce „pracują” fundusze europejskie, wykorzystywane w procesie transformacji regionu. GEOsfera, która jest miejscem niezwykle popularnym wśród turystów odwiedzających nasz region, stanie się jeszcze bardziej unikatowa. W jednym miejscu zostaną zrealizowane aż trzy projekty, ale trzeba też przyznać, że one po prostu zostały bardzo dobrze przygotowane – podkreślił podczas briefingu marszałek Wojciech Saługa.

- Stare miejsca zyskują nowe życie, ale z nawiązaniem do ich przeszłości. Będą one pełniły funkcję nie tylko rekreacyjną, ale przede wszystkim edukacyjną i naukową – dodał prezydent Paweł Silbert.

Ośrodek Edukacji Ekologiczno-Geologicznej GEOsfera w Jaworznie funkcjonuje od dekady. Położony jest w niecce dawnego kamieniołomu wapieni triasowych Sodowa Góra. Obejmuje obszar zrewitalizowanego, nieczynnego kamieniołomu wapieni triasowych. Dzięki dawnej eksploatacji wapieni obecnie można zapoznać się z geologiczną przeszłością okolic Jaworzna. W ścianach i na dnie wyrobiska zapisana została historia triasowego morza sprzed około 230 milionów lat. Świadectwem jego obecności są m.in. wapienie krynoidowe i faliste, liczne skamieniałości fauny triasowej: szkarłupni, mięczaków, głowonogów, ryb. W trakcie wykopalisk odnaleziono również fragmenty szkieletów gadów, spośród których najważniejszym i jednocześnie niezwykłym paleontologicznym odkryciem jest notozaur – drapieżny gad zaliczany do prymitywnych płetwojaszczurów. Ciekawostką geologiczną tego obszaru są nie tylko skamieniałości, ale także różne struktury geologiczne – specyficzne układy warstw skalnych świadczące o dynamicznych procesach kształtujących powierzchnię ziemi i zachodzących tu w przeszłości (np. wstrząsach sejsmicznych), a także o transgresji morza triasowego. Zapis działalności potężnych tropikalnych huraganów stanowi odsłonięcie fragmentu pofalowanego dna morskiego, w postaci tzw. megariplemarków, będących efektem falowania morskiego, typowego dla schyłkowej fazy sztormu.

Oprócz części abiotycznej niezwykle istotna w GEOsferze jest także szata roślinna. Poza roślinnością ukształtowaną przez człowieka (posadzono tu aż czterdzieści dwa tysiące roślin), na obszarze zachowały się układy o charakterze półnaturalnym, takie jak fragmenty łąk ze storczykami i innymi roślinami chronionymi.