Czy wiecie, że na tradycyjnym śląskim stole wigilijnym nie było opłatka? Dzielono się jabłkami, orzechami, ziarnem. Opłatek przybył pod śląskie strzechy wraz z przyniesionymi niektórymi polskimi zwyczajami i upowszechnił się w okresie międzywojennym. Podobnie jak spożywanie podczas wieczerzy wigilijnej ryb. W dwudziestoleciu międzywojennym początkowo były to śledzie – bo tańsze i według ludowego myślenia „bardziej postne” niż karp. Do niedawna też, jeszcze w pokoleniu moich dziadków, powszechnie używało się określenia: „Godnie Świynta” albo „Godowe” zamiast: „Boże Narodzenie” lub wymiennie z nim. Przed wiekami spożywanie wieczerzy wigilijnej bywało przez kościół zakazywane, jako obrzęd pogański. Mnich z Opactwa Cystersów w Rudach Raciborskich w swoim rękopisie, zwanym „Magią Rudolfa”, opisuje, jako godne potępienia i pokuty obrzędy czynione w czas zimowego przesilenia, w trakcie których spożywano posiłek podobny do dzisiejszej wigilii, często przy stołach wynoszonych do lasu.
Moi roztómili
W tyn świónteczny czas we sama wilijo życza wóm samych dobrych myśli i ciepłyj bliskości Waszych familiji. Cobyście nigdy niy byli sami i cobyście tyż Wy zawsze uo kimś pamiyntali. Niy bydźcie wynióśli dlo mniyjszych uod Wos, a zgiynci na poły przed ważniyjszymi. Radujcie sie tym, co mocie – choćbyście mieli bardzo mało – bo inksi może niy majóm ani tela, co Wy. Ale życza tyż Wszystkim, coby mieli wiyncyj, a tym co majóm rychtik dużo, coby sie poradzili z inszymi podzielić; z radościóm i bez musu – tak, jak sie ludzie kiedyś dzielili jabkami, orzechami, a dzisioj uopłatkiym. Niech Wóm sie darzy!!!
Jurek Ciurlok „Ecik”
PS.
I pamiyntejcie, coby Świynta przeżywać, a niy przeżuwać. Wesołych, zdrowych Świónt!!!
