Węgiel zakazany, ale...

Samorządowcy z Żywca podkreślają,że nie zamierzają odejściu od węgla w gospodarstwach domowych

Nowelizacja Prawa o ochronie środowiska daje samorządom narzędzia do walki z niską emisją. Wiele zależy od tego, jak zostaną one wykorzystane. - Ustawa antysmogowa nie jest antywęglowa czy antygórnicza - stwierdził minister środowiska Maciej Grabowski.

Przewodniczący WZZ Sierpień 80 Bogusław Ziętek uważa jednak, że jest ona wymierzona w górników. Jego zdaniem straci na niej branża. Strona społeczna podkreśla też, że ustawa niesie zagrożenie dla najbiedniejszych. Takie kontrowersje budzi nowelizacja Prawa o ochronie środowiska podpisana przez prezydenta Andrzeja Dudę.

Zgodnie z nią sejmiki wojewódzkie za pomocą uchwał będą mogły określać rodzaj i jakość paliw stałych dopuszczonych do stosowania i parametry techniczne lub parametry emisji urządzeń do spalania. Będą mogły uchwalić też zakaz stosowania określonych instalacji, w których następuje spalanie. Będzie jednak trzeba określić np. granice obszaru objętego ograniczeniami. Sejmik będzie mógł też ustalić czas obowiązywania ograniczeń w ciągu roku oraz określić rodzaje podmiotów bądź instalacji, które będą wyłączone z ograniczeń lub zakazów.

Inwestycje, a nie zakazy
Decyzje głowy państwa tłumaczy w pewnym stopniu Kazimierz Grajcarek, przewodniczący Sekretariatu Górnictwa i Energetyki NSZZ Solidarność.

- Ta ustawa to taka mina, przygotowana dla pana prezydenta w okresie wyborczym. Podpisał ją i jest źle, gdyby ją zawetował, to też byłoby źle, bo zarzucano by głowie państwa, że stopuje takie inicjatywy. W tym wszystkim nie chodzi o zwalczanie smogu, ale o wyeliminowanie węgla kamiennego, na czym szczególnie zależy lobby gazowemu. Spotykaliśmy się w tej sprawie z panem prezydentem i ustaliliśmy, że zobaczymy, jak to wszystko będzie funkcjonować. Jako że prezydent posiada prawo inicjatywy ustawodawczej, to nie wykluczone jest, że ta ustawa zostanie znowelizowana - uspokaja Grajcarek.

Krzysztof Szczerski, minister w Kancelarii Prezydenta, podkreślił, że prezydent będzie monitorował realizację ustawy tak, by skłoniła ona samorządy do pójścia w kierunku inwestycji w ciepłownictwo, a nie w zakazy palenia węglem.

Co na to samorządy?
W województwie śląskim najbardziej zanieczyszczone powietrze jest w Rybniku i na Żywiecczyźnie. Obie gminy przed podpisaniem ustawy antysmogowej podejmowały i podejmują działania na rzecz ograniczenia zanieczyszczeń.

"Obecnie miasto dofinansowuje wymianę kotłów oraz realizuje program PONE poprzez montaż kolektorów słonecznych w budynkach jednorodzinnych. Miasto w kilku ostatnich latach wykonało kilkanaście termomodernizacji oraz wymian lub modernizacji źródeł ciepła w budynkach miejskich. Ponadto realizowany jest program zarządzania energią i mediami w 105 obiektach miejskich. Inwestycje związane z modernizacją lub wymianą źródeł ciepła na bardziej ekologiczne (kotły gazowe, kotły na paliwo stałe spełniające określone wymagania jakościowe, ogrzewanie sieciowe) i wykorzystaniem OZE cieszą się sporym powodzeniem" - czytamy w stanowisku rybnickiego magistratu, który podkreśla, że poprawka antysmogowa jest szansą dla regionu na poprawę jakości powietrza. Zagrożeniem jest jednak brak wystarczających środków finansowych na całkowitą likwidację niskiej emisji.

Z czynnikiem ekonomicznym zmagają się także w Żywcu. Tu jednak nie ma mowy o odejściu od węgla.

- Na terenie gminy od wielu lat realizujemy programy związane z ograniczaniem emisji, m.in. wymieniamy kotły. Problemem w ostatnim czasie stały się jednak koszty związane z cenami ekogroszku. Jeszcze kilka lat temu tona tego paliwa kosztowała 250 zł, a teraz jest to ok. 800 zł. W tej kwestii nie ma żadnej pomocy ze strony państwa. Dlatego będziemy chcieli utworzyć platformę zakupową, która pozwoli nam taniej kupować ekogroszek i inne paliwa. Myślę, że w ten sposób uda nam się ominąć cały łańcuch pośredników, których obecność wpływa na cenę końcową tego paliwa. Ono według naszych wyliczeń mogłoby wówczas kosztować ok. 450 zł za tonę - wyjaśnia burmistrz Antoni Szlagor.

I stwierdza, że sama ustawa nie jest zła:

- Daje ona pewne narzędzia i prawo wyboru. Samo jednak ich wykorzystanie zależy od samorządów, bo trzeba patrzeć na to wszystko nie tylko przez pryzmat ekologii, która ostatnio coraz częściej zastępuje racjonalne myślenie w temacie gospodarowania, ale przede wszystkim warunków ekonomiczno-społecznych. Jak można zakazać ludziom palenia węglem, skoro na inne paliwa ich nie stać? Tu przede wszystkim musi zmienić się zakres pomocy udzielanej przez państwo. Ta ustawa może zatem stać się punktem wyjścia do szukania nowych rozwiązań.

Burmistrz problem widzi nie w spalaniu węgla, ale tworzyw sztucznych:

- Ludzie palą węglem od stuleci i jakoś problemów z niską emisją na taką skalę nie było. Za tym zjawiskiem stoi rozwój technologiczny. Zaczęliśmy produkować coraz więcej tworzyw sztucznych, których spalanie przekłada się na zanieczyszczenie atmosfery - ocenia.

Zaczęło się w Krakowie
To właśnie stolica Małopolski była pierwszym miastem w Polsce, gdzie sejmik województwa uchwalił zakaz stosowania paliw stałych, w tym węgla, do ogrzewania mieszkań i domów. Uchwała ta została jednak zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który stwierdził jej nieważność. Skargę na to orzeczenie złożył w Naczelnym Sądzie Administracyjnym zarząd województwa małopolskiego oraz Krakowski Alarm Antysmogowy. Pod koniec września tego roku NSA podtrzymał w wyrok WSA w Krakowie. Parę dni później prezydent podpisał ustawę antysmogową...

Krakowskich problemów ze smogiem nie neguje przewodniczący Grajcarek, który podobnie jak burmistrz Szlagor dostrzega problem w ludzkiej mentalności oraz w czynnikach ekonomicznych.

- Chodzi o to, że ludzi nie stać na paliwa odpowiedniej jakości i często wrzucają do pieca to, co po prostu mają pod ręką. To stąd bierze się niska emisja. Nie możemy też zapominać o tym, jak duże natężenie ruchu panuje w Krakowie i jego okolicach. Samochody także odpowiadają za zaistniałą sytuację. W czasie spotkania z panem prezydentem podkreślaliśmy, że nowoczesne piece węglowe, do których podaje się odpowiedni węgiel, są ekologiczne - powiedział związkowiec.