Komisja Europejska zaczęła dostrzegać potrzebę zwiększenia płynności rynku EU ETS

Eksploatacja elektrowni nie spowoduje ponadnormatywnych emisji gazów i pyłów

Opublikowana 1 kwietnia 2026 r. propozycja Komisji Europejskiej dotycząca rezerwy stabilności rynkowej (MSR), wskazuje na potrzebę zwiększenia płynności rynku w ramach systemu handlu emisjami UE (EU ETS). Zdaniem Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej (PKEE) odejście od unieważniania uprawnień do emisji CO2 w ramach MSR to krok we właściwym kierunku, jednak bez dalszych zmian mechanizm ten nie będzie w stanie skutecznie reagować na wyzwania rynkowe – oceniają eksperci z Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej.

Oceniając propozycję dotyczącą reformy MSR PKEE wskazuje, że Komisja Europejska zaczęła dostrzegać potrzebę zwiększenia płynności rynku EU ETS. Nie jest jeszcze wystarczająco jasne, czy i kiedy zgromadzone w rezerwie uprawnienia trafią z powrotem na rynek, jednak zaprzestanie ich unieważniania stanowiłoby istotny krok w kierunku ograniczenia zmienności cen i zapewnienia odpowiedniej do potrzeb europejskiej gospodarki liczby uprawnień do emisji.

- Postulowane przez polski sektor energetyczny zmiany obejmują m.in. ograniczenie tempa wycofywania uprawnień z rynku (tzw. intake) oraz odejście od wskaźnika TNAC (Total Number of Allowances in Circulation), czyli całkowitej liczby uprawnień do emisji znajdujących się w obiegu w systemie EU ETS, na rzecz mechanizmu reagującego na poziom cen. Brak kasowania uprawnień to pierwszy krok w dobrym kierunku, ale aby rozwiązać problem braku wystarczającej płynności rynku, potrzebujemy bardziej zasadniczej reformy MSR. Powinna ona polegać na m.in. zmniejszeniu współczynnika transferu uprawnień do MSR oraz odejściu od TNAC na rzecz poziomu cenowego – mówi Marcin Laskowski, wiceprezes Rady Zarządzającej PKEE.

Strukturalna reforma MSR jest zatem konieczna, ponieważ obecne zasady funkcjonowania rezerwy są niewystarczające z punktu widzenia efektywnego reagowania na sytuację rynkową. Mechanizm nie reaguje na wahania cen, lecz na podaż uprawnień, co nie zawsze odzwierciedla rzeczywistą sytuację rynkową. Dodatkowo reakcja następuje z ponad rocznym opóźnieniem. Bez modyfikacji zasad funkcjonowania MSR system EU ETS nie będzie w stanie poradzić sobie z kurczącą się podażą uprawnień na rynku. Zgodnie z obecnymi parametrami około 2035 r. rezerwa może zostać wyczerpana, co oznacza brak możliwości uwalniania uprawnień, a około 2040 r. w systemie EU ETS może zabraknąć uprawnień na rynku pierwotnym.

Inicjatywa Komisji Europejskiej polegająca na odstąpieniu od kasowania uprawnień w MSR jest uzasadnioną korektą obecnych rozwiązań. Docelowo niezbędne jest jednak wprowadzenie narzędzi umożliwiających reagowanie na zbyt niską podaż lub nadmiernie wysokie ceny, w tym poprzez kompleksową modyfikację MSR, np. powiązanie mechanizmu z określonym poziomem cen lub zmniejszenie współczynnika wycofywania uprawnień z rynku. Jednocześnie konieczne jest pilne wprowadzenie tych zmian. W przeciwnym razie kolejna pula uprawnień zostanie skierowana do rezerwy, co ograniczy wolumeny aukcyjne. Będzie to skutkowało nie tylko spadkiem dochodów budżetowych w państwach członkowskich, ale również zwiększoną zmiennością cen uprawnień oraz większą podatnością systemu EU ETS na spekulację.

Zmiany dotyczące MSR stanowią jeden z postulatów PKEE w ramach reformy EU ETS, których wdrożenie przyczyniłoby się do spadku cen energii elektrycznej w Polsce i ograniczenia obciążeń dla odbiorców – gospodarstw domowych czy przemysłu – oraz poprawy konkurencyjności gospodarki