Odpady zamiast węgla. NFOŚiGW wskazuje na potencjał spalarni w transformacji ciepłownictwa

Ekospalarnia Kraków

Temat energii z odpadów, finansowania inwestycji oraz miejsca spalarni w gospodarce o obiegu zamkniętym był głównym wątkiem VII Forum Energia-Efekt-Środowisko, zorganizowanego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W debacie wzięli udział przedstawiciele administracji rządowej, samorządów, nauki i biznesu.

Odpady jako źródło ciepła

Zdaniem Pawła Augustyna termiczne przekształcanie odpadów nie jest wyłącznie sposobem na zagospodarowanie odpadów resztkowych. To również element odchodzenia od paliw kopalnych w ciepłownictwie.

– Instalacje termicznego przekształcania odpadów to nie tylko sposób na rozwiązanie problemu ich zagospodarowania, ale również ważny element dekarbonizacji ciepłownictwa. Powinniśmy rozwijać instalacje o łącznej przepustowości około 4 mln ton odpadów rocznie, co pozwoliłoby zaoszczędzić blisko 2 mln ton węgla – powiedział zastępca prezesa NFOŚiGW.

Fundusz zapowiedział, że będzie zachęcał samorządy i przedsiębiorców do budowy dużych instalacji pozwalających wytwarzać ciepło na korzystnych warunkach. Takie przedsięwzięcia mają wspierać zarówno ciepłownictwo komunalne, jak i przemysłowe.

Spalarnie w obiegu zamkniętym

NFOŚiGW podkreśla, że priorytetem pozostają zapobieganie powstawaniu odpadów, ponowne wykorzystanie surowców i recykling. Jednak część odpadów nie nadaje się do efektywnego zagospodarowania materiałowego – w takim przypadku odzysk energii ma być racjonalnym uzupełnieniem systemu.

– Gospodarka odpadami jest dziś znacznie większym zagadnieniem niż samo zapewnienie ich odbioru i zagospodarowania. To obszar, w którym spotykają się cele środowiskowe, potrzeby energetyczne, rozwój technologii, odpowiedzialność samorządów i przedsiębiorców oraz codzienne interesy mieszkańców – oceniła prezes NFOŚiGW Dorota Zawadzka-Stępniak.

Uczestnicy forum wskazywali, że nowoczesne instalacje mogą ograniczać składowanie odpadów, a tym samym emisję metanu i innych gazów cieplarnianych. Przykładem jest gdański Port Czystej Energii, którego działanie zmniejsza koszty systemu gospodarki odpadami ponoszone przez mieszkańców.

Ciepło dla miast i bariery inwestycji

Kluczową kwestią jest wykorzystanie ciepła i energii elektrycznej powstających w procesie termicznego przekształcania odpadów. Włączenie instalacji do istniejących sieci ciepłowniczych może zwiększać efektywność lokalnych systemów energetycznych i dostarczać ciepło odbiorcom.

Paneliści wskazali jednak na bariery utrudniające realizację inwestycji. Wymieniali m.in. długotrwałe postępowania administracyjne, procedury uzyskiwania decyzji środowiskowych, konieczność przygotowania precyzyjnej dokumentacji oraz potrzebę stabilnych regulacji, w tym rozstrzygnięć dotyczących objęcia instalacji systemem EU ETS.

Zwrócono też uwagę, że dużych miast nie należy traktować jako jedynego odbiorcy takich rozwiązań. Mniejsze ośrodki nadal potrzebują wsparcia w przygotowaniu i finansowaniu instalacji, a uzupełnieniem systemu mogą być instalacje wykorzystujące biogaz z komunalnych bioodpadów.

Wsparcie z NFOŚiGW

Rola Funduszu ma polegać na finansowaniu inwestycji tworzących spójny system gospodarki odpadami – od selektywnej zbiórki i recyklingu, przez zagospodarowanie frakcji resztkowej, po odzysk energii. NFOŚiGW akcentuje, że nie chodzi o rozwój pojedynczych spalarni, lecz o infrastrukturę wzmacniającą lokalne bezpieczeństwo energetyczne i przynoszącą korzyści środowiskowe.

Kolejna edycja Forum Energia-Efekt-Środowisko odbędzie się 25 listopada i będzie poświęcona funduszom europejskim.