Fundamenty innowacyjności

- Transformacja polityczna i gospodarcza w Polsce na początku lat dziewięćdziesiątych zapoczątkowała poważne przeobrażenia w naszej uczelni. W latach 80. wystąpiło załamanie w kształceniu inżynierów, ale od drugiej połowy lat 90. liczba przyjęć na studia była coraz wyższa. Na pierwszy rok studiów przyjęliśmy prawie 10 tysięcy studentów, tzn. o ponad tysiąc więcej niż w roku ubiegłym.
Politechnika Śląska w całym okresie swego funkcjonowania wypromowała ponad 135 tysięcy absolwentów. Nie prowadzimy, niestety, badań ich losów zawodowych. Z rozmów z przedsiębiorcami i z kontaktów międzynarodowych wynika, że nie kształcimy bezrobotnych. Może się zdarzyć, jak po każdych studiach, że niektóre osoby po uzyskaniu dyplomu przez jakiś czas szukają interesującej pracy. Zawód inżyniera jest piękny i nieprzemijający, ponieważ przetwarza pomysły i wynalazki w technologie i produkty, z których wszyscy korzystamy. Postrzegam inżyniera nie tylko jako technika, ale także jako intelektualistę. Przy dzisiejszej otwartości świata, jeżeli młody człowiek wykorzystał powszechne możliwości nauki języków obcych i studiów za granicą, na pewno da sobie radę i nie będzie bezrobotnym w kraju.

Podczas konferencji, poprzedzającej inaugurację 65. roku akademickiego Politechniki Śląskiej, jeden z absolwentów uczelni, prof. Rudolf Kawalla, wzmiankował, że w Bergakademie Freiberg w 2008 roku na każdego z zatrudnionych tam profesorów przypadało 417 tys. euro dochodu. Czy podobnym wskaźnikiem może Pan określić wartość rynkową badań prowadzonych w Politechnice Śląskiej?

- Dotychczas nie przeliczaliśmy przychodów własnych na liczbę zatrudnionych profesorów. Może warto będzie wprowadzić taki wskaźnik. Uczelnie mogą i powinny zarabiać poprzez realizację prac badawczych, a przede wszystkim poprzez wdrożenia. Dotychczas w karierze akademickiej, tzn. w systemie awansów naukowych, za małą wagę przywiązuje się do komercjalizacji badań naukowych, czyli transferu nauki do przemysłu. Obecnie dotacja z budżetu państwa pokrywa 80 procent rocznych kosztów działalności dydaktycznej Politechniki Śląskiej, czyli na pokrycie 20 procent potrzeb w tym zakresie musimy wypracować przychody własne.

Każdy rok niesie inne wyzwania, co może być dla Politechniki najtrudniejsze w nadchodzących miesiącach?

- Na pewno będziemy się borykali z problemami finansowymi. Brakuje nam pieniędzy przede wszystkim na remonty budynków i modernizację laboratoriów. 20 lat temu nasza uczelnia kształciła 10 tysięcy studentów, a obecnie 30 tysięcy. Nasza baza lokalowa w tym okresie niewiele się zmieniła. Dlatego mamy tak duże potrzeby w zakresie modernizacji naszej infrastruktury. Znacząca była tutaj pomoc samorządów lokalnych, dzięki której mogliśmy rozwinąć ofertę dydaktyczną w innych miastach poza Gliwicami i przybliżyć się do miejsca zamieszkania naszych studentów. Władze samorządowe brały na siebie część kosztów związanych z uruchomieniem studiów na swoim terenie, na przykład nieodpłatnie przekazując lub użyczając obiekty należące do miasta. Dzięki temu możliwy był dynamiczny wzrost liczby studentów i co istotne, Politechnika Śląska stała się uczelnią o charakterze regionalnym. Obecnie kształcimy studentów w ośmiu miastach: Gliwicach, Katowicach, Zabrzu, Rybniku, Bytomiu, Dąbrowie Górniczej, Sosnowcu i Tychach.

Patrząc na nowoczesne Centrum Edukacyjno-Kongresowe nie odnosi się wrażenia zapóźnienia inwestycyjnego Politechniki Śląskiej.

- Od początku lat 90. dotacja państwowa na działalność uczelni systematycznie się kurczyła. Mimo tego udało się na Politechnice Śląskiej zrealizować kilka ważnych inwestycji. Najważniejsze z nich to gmach biblioteki, na który czekaliśmy aż 12 lat, i wspomniane nowoczesne Centrum Edukacyjno-Kongresowe. Rozwinęła się także baza sportowa uczelni. Wpływ na to miały dwa czynniki: przejęcie od władz miasta Gliwice obiektów sportowych po byłym Ośrodku Sportu i Rekreacji oraz budowa nowej hali sportowej.

Na pewno ma Pan konkretny plan na świeżo rozpoczęty rok akademicki, jakie będą priorytety?

- Przed nami kolejny etap realizacji przeobrażeń strukturalnych. W okres transformacji Politechnika Śląska weszła z 17 prowadzonymi kierunkami studiów. Obecnie na 12 wydziałach mamy 49 kierunków studiów. Kilka lat temu w ofercie Politechniki Śląskiej pojawiły się: biotechnologia, mechatronika, inżynieria biomedyczna, zarządzanie, administracja, socjologia i logistyka. Zgodnie z uchwałą Senatu Politechniki Śląskiej – 1 lipca 2010 roku powinno funkcjonować Kolegium Języków Obcych. Zaproponujemy wówczas młodzieży studia licencjackie na kierunku filologia, które prowadzone będą w trybie stacjonarnym i niestacjonarnym, począwszy od roku akademickiego 2010/2011. Dużym przedsięwzięciem organizacyjnym będzie utworzenie kolejnego, czyli 13, wydziału w strukturze uczelni – Wydziału Inżynierii Biomedycznej. Planowane rozpoczęcie jego działalności to 1 września 2010 r.

Obejmując urząd rektorski, wyznaczał Pan za główny cel innowacyjność. Przeobrażenia strukturalne służą chyba przede wszystkim rozszerzeniu oferty dydaktycznej. Czy to zmiana kursu?

- To są dwie strony tego samego medalu. W moim programie wyborczym pisałem o innowacyjnym centrum kształcenia i nauki. Jestem przekonany, że do tego celu konsekwentnie zmierzamy. Jaką pozycję zajmiemy w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego, zależy od całej naszej społeczności akademickiej. A mamy w tej mierze mocne fundamenty. W czerwcu 2008 roku powstał Technopark Gliwice, spółka założona przez Politechnikę Śląską, miasto Gliwice oraz Katowicką Specjalną Strefę Ekonomiczną. Zadaniem Technoparku jest wspieranie absolwentów studiów technicznych w tworzeniu innowacyjnych firm technologicznych oraz transfer technologii do małych i średnich przedsiębiorstw. Współpraca uczelni z władzami Zabrza przyczyniła się do otwarcia Centrum Innowacji i Transferu Technologii. Ta jednostka ma na celu efektywne upowszechnianie wiedzy i innowacyjnych aplikacji technologicznych dla rozwoju przedsiębiorstw i wzmocnienia współpracy nauka – biznes. W lipcu 2009 r. została podpisana umowa o dofinansowanie ze środków unijnych inwestycji o nazwie „Naukowo-Dydaktyczne Centrum Nowych Technologii – Politechnika Śląska”. Dzięki temu w Gliwicach powstanie nowoczesny obiekt dla wsparcia działalności badawczej i edukacyjnej trzech wydziałów. Realizację tego projektu zaplanowano na lata 2009-2014. Centrum powstanie w północnej części dzielnicy akademickiej, równolegle do projektowanej Drogowej Trasy Średnicowej. W czerwcu bieżącego roku zawarliśmy umowę o dofinansowaniu projektu „Śląska BIO-FARMA. Centrum Biotechnologii, Bioinżynierii i Bioinformatyki”. W efekcie jego realizacji powstanie kilkanaście nowoczesnych laboratoriów badawczych. Projekt ten prowadzi Konsorcjum o tej samej nazwie, którego liderem jest Politechnika Śląska. Konsorcjum zostało założone w kwietniu 2007 r. przez Politechnikę Śląską, Uniwersytet Śląski, Śląski Uniwersytet Medyczny (wówczas Śląską Akademią Medyczną) oraz Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Oddział w Gliwicach. Konsorcjum będzie platformą dla pozyskiwania w przyszłości środków finansowych na wspólne projekty badawcze mające związek z rozwojem nowoczesnych technologii.