Katowice: 85 lat temu młotkiem o kowadło...

Polskie Radio Katowice obchodzi 85. rocznicę istnienia. Z tej okazji we wtorek 4 grudnia w rozgłośni zagości prezydent Bronisław Komorowski, a w Muzeum Śląskim prezentowana będzie wkrótce ekspozycja, dzięki której można dowiedzieć, jak powstawała na Śląsku, w Polsce, radiofonia.

Wystawę "Radiofonia na Górnym Śląsku w okresie międzywojennym. 85 lat Polskiego Radia Katowice" będzie można oglądać od 7 grudnia 2012 do 20 stycznia 2013 r.

Co na niej zobaczymy? Z informacji przekazanych przez kuratora wystawy Jarosława Racięskiego wynika, że wiele tyleż ciekawych, co rzadkich eksponatów.

Będzie można zobaczyć model pierwszego budynku stacji nadawczej katowickiej rozgłośni mieszczącej się w Brynowie, która miała objąć nadawaniem cały teren województwa śląskiego - gdzie do tej pory odbierano niemiecki program nadawany z Wrocławia i wzmacniany w Gliwicach. Zaprezentowane zdjęcia zilustrują pracę pierwszego dyrektora, muzyka i pedagoga, Stefana Tymienieckiego oraz pierwszej spikerki rozgłośni, jego żony, Heleny Reutt-Tymienieckiej.

Mimo deklarowanego zasięgu stacji nadawczej wynoszącego około 100 km, sygnał Polskiego Radia Katowice odbierany był w wielu bardzo odległych miejscach na świecie. Listy od słuchaczy odbierających sygnał przychodziły nierzadko z Europy, ale również północnej Afryki, a nawet z Nowej Zelandii, Australii czy Japonii. Oprócz audycji "La boite aux lettres", która była pierwszą polską audycją radiową skierowaną do zagranicznych słuchaczy, pojawiły się też inne audycje cykliczne, w tym "Bery i bojki" Stanisława Ligonia, "Przy żeleźnioku" (co było żartobliwym nawiązaniem do tytułu "Przy kominku") i "U Karlika gro muzyka", które sprawiły, że Ligoń, późniejszy dyrektor, stał się najpopularniejszą postacią katowickiej rozgłośni.

Wszystkie programy nadawane były na żywo - nawet muzyka często wykonywana była bezpośrednio w studiu, transmitowana z sal koncertowych lub, w przypadku muzyki rozrywkowej, z modnych i popularnych lokali. A coraz nowocześniejsze odbiorniki radiowe, takie jak radioodbiornik "Lumophon" z 1928 roku czy radio "Natawis 741" produkcji polskiej, umożliwiały słuchanie muzyki w wykonaniu Orkiestry Salonowej Rozgłośni Śląskiej oraz słuchowisk i powieści w odcinkach. Goście wystawy poznają również radio "od kuchni" - zobaczymy replikę mikrofonu Marconi Reisz produkowanego od 1926 roku w Wielkiej Brytanii i używanego w radiofoniach w całej Europie...

Sam w sobie historyczny jest budynek obecnej siedziby Radia Katowice. Był pierwszym w Polsce obiektem projektowanym i budowanym z przeznaczeniem dla stacji radiowej. Jego budowę, według projektu inż. Tadeusza Łobosa, ukończono 10 sierpnia 1937 r. Od kilku tygodni z mosiężnej ławeczki na ten gmach spogląda Stanisław Ligoń. Pomnik śląskiego pisarza, artysty i dyrektora Polskiego Radia Katowice zaprojektował nyski rzeźbiarz, prof. Marian Molenda.

Stacja Polskiego Radia w Katowicach zaczęła nadawać 4 grudnia 1927 r., jako czwarta rozgłośnia w kraju. Jej sygnałem stały się dźwięki uderzenia młotkiem w kowadło - to właśnie one były pierwszymi, jakie znalazły się na antenie 85 lat temu. Potem nadano transmisję mszy z kościoła katedralnego.