fot: Jolanta Talarczyk
Obrady II Międzynarodowej Konferencja: Innowacyjne rozwiązania rewitalizacji terenów zdegradowanych.
fot: Jolanta Talarczyk
W województwie śląskim 485 terenów o różnej powierzchni gminy zgłosiły do tworzonego programu rewitalizacji. Prawdopodobnie na„adaptację” do nowych potrzeb czeka ich więcej. Samorząd Województwa Śląskiego, po zapoznaniu się z doświadczeniami niektórych regionów Unii Europejskich, przygotowuje rozwiązania systemowe.
Nowe funkcje
Mają one umożliwić terenom poprzemysłowym i degardowanym pełnienie nowych funkcji gospodarczych, publicznych i przemysłowych. W ramach Regionalnego Systemu Informacji Przestrzennej jest ich baza danych. Obecnie przygotowywany jest wojewódzkim program ich przekształceń. Mówiono o tym podczas II Międzynarodowej Konferencja: Innowacyjne rozwiązania rewitalizacji terenów zdegradowanych, której patronowała medialnie „Trybuna Górnicza”. Organizatorami obrad – które odbyły się w Ustroniu 4–6 czerwca br. – byli pracownicy Centrum Badań i Dozoru Górnictwa Podziemnego w Lędzinach oraz Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach.
Właściwe rozpoznanie
– Dziedzictwem przemysłowym są także tereny zieleni, zarówno tej surowcowej, jak i żywicielskiej, ozdobnej, sanitarnej, rekreacyjnej, izolacyjnej, rekultywacyjnej i remediacyjnej (przyp. red. – remediacja oznacza oczyszczanie i usuwanie zanieczyszczeń powstałych w wyniku działania przemysłu). Właściwe ich rozpoznanie przyczyni się do jej adaptacji do współczesnych potrzeb – zapewniał w jednym z 24 konferencyjnych referatów prof. Krzysztof Gasidło z Politechniki Śląskiej.
Podczas konferencji, w której uczestniczyli naukowcy oraz samorządowcy, przedstawiano wyniki prac badawczych, rozwiązania techniczne i organizacyjne wspierające zrównoważony rozwój terenów zdegradowanych. Obradowano w czterech sesjach problemowych, które dotyczyły: zapobiegania degradacji ekosystemów, technologiom oczyszczania terenów zdegradowanych, zarządzaniu odpadami w przemyśle wydobywczym, rewitalizacji obszarów poprzemysłowych.
Spontaniczny rozwój
Przyrodnicy wskazywali konieczność łączenia rekultywacji ze spontanicznym rozwojem roślinności. Nawet najbardziej zdegradowane tereny nie są martwe, przyroda się o nie sama upomina.
– Gatunki pierwotne, pionierskie, w sposób spontaniczny kolonizują tereny pogórnicze. Nasadzenia niewątpliwie przyspieszają rekultywację terenu, ale wykluczają różnorodność gatunkową fauny i flory. Są monotonne. Spontaniczny rozwój roślinności prowadzi do różnorodności biotycznej terenów poprzemysłowych – mówiła dr Grażyna Szarek-Łukaszewska z Instytutu Botaniki im. W. Szafera w Krakowie. Na poprzemysłowych terenach w Anglii jest aż 25 gatunków roślin chronionych (zagrożonych wyginięciem). W Niemczech na zwałowiskach pogórniczych występuje 48 gatunków motyli. W Polsce na hałdach żyje 170 gatunków zwierząt, w tym osiem nowych w skali kraju i jeden unikatowy w świecie.
Warunkiem sukcesu w rewitalizacji terenów pogórniczych jest ścisła aktywność i współpraca samorządów lokalnych z naukowcami. W referatach i konferencyjnych dyskusjach wskazywano możliwości rozwojowe obszarów poprzemysłowych. Mówiono o zarządzaniu jakością ziemi w kontekście europejskiej strategii, a także w aspekcie prawnym, finansowym, informacyjnym, technologicznym i zdrowotnym. Jedną z barier rewitalizacji jest nieuregulowanie kwestii własności gruntów pogórniczych. Obecnie rząd pracuje na polityką ekologiczną państwa. Opracowanie znakomitych technologii oczyszczania terenów oraz innowacyjnych rozwiązań niczego nie zmieni. Muszą być zdolności ich absorbcji, a to zależy od uregulowań prawnych i finansów.
W opracowanej w 2002 roku w Niemczech strategii zrównoważonego rozwoju zapisano, że trzeba ograniczyć zużycie terenów pod budownictwo i transport do 30 ha dziennie. To zadanie ma być zrealizowane do 2020 roku. Obecnie pod zabudowę lub drogownictwo każdego dnia przeznaczanych jest od 80 do 120 ha, czyli 20 boisk piłkarskich. Żadnego kraju nie jest stać na tracenie wartościowych rolniczo terenów, dlatego tak ważne jest oczyszczenie i ponowne zagospodarowanie obszarów zdegradowanych przemysłowo. Nasz instytut sprawdził skuteczność chemicznych utleniaczy in-situ. Innowacja technologiczna ISCO przy użyciu nadmanganianu umożliwia szybką redukcję wysokich stężeń zanieczyszczeń.
