fot: Jarosław Galusek
W radlińskiej kopalni Marcel w ubiegłym roku uruchomiono upadową odstawczo-transportową. Inwestycja, którą można porównać do drążenia szybu lub budowy nowego poziomu wydobywczego
fot: Jarosław Galusek
Stosowne dokumenty unijne potwierdzają rolę węgla kamiennego jako strategicznego nośnika energii pierwotnej dla Europy w aspekcie jej bezpieczeństwa energetycznego. Utrzymanie tego bezpieczeństwa przez poszczególne państwa członkowskie Unii ma się realizować poprzez zapewnienie tzw. dostępności do zasobów, a więc funkcjonowanie określonej liczby kopalń. Czynnikami pierwszoplanowymi decydującymi o przyszłym potencjale produkcyjnym kopalń są dostępne zasoby operatywne i ich usytuowanie w obszarze górniczym kopalni oraz poziom występujących zagrożeń naturalnych.
W analizie potencjału produkcyjnego polskich kopalń węgla kamiennego uwzględniać należy wszystkie najważniejsze czynniki, które kształtują możliwości produkcyjne a także efektywność prowadzonej działalności górniczej w poszczególnych kopalniach, a mianowicie:
- bazę zasobową oraz jej jakość,
- występowanie najważniejszych zagrożeń naturalnych wpływających z jednej strony na poziom bezpieczeństwa i higieny pracy, a z drugiej strony na koszty wydobywania węgla,
- występowanie najważniejszych form oddziaływania działalności górniczej na powierzchniowe środowisko naturalne, które wpływają na poziom akceptacji górnictwa przez mieszkańców jak również na koszty produkcji węgla,
- społeczne aspekty związane z aktualną sytuacją zakładów górniczych i ich otoczeniem,
- techniczne uwarunkowania działalności górniczej prowadzonej w poszczególnych kopalniach;
- ekonomiczne aspekty produkcji węgla.
Celem działań restrukturyzacyjnych w sektorze górnictwa węgla kamiennego jest dostosowanie podmiotów gospodarczych do efektywnego ekonomicznie funkcjonowania w warunkach gospodarki wolnorynkowej i utrzymania konkurencyjności oraz zaspokojenie krajowego zapotrzebowania na węgiel kamienny i ekonomicznie uzasadnionego eksportu, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska i bezpieczeństwa pracy.
Uzyskana pomoc w wymierny sposób wpłynęła na poprawę sytuacji ekonomiczno -finansowej spółki która z własnych środków nie byłaby w stanie realizować zobowiązań objętych restrukturyzacją finansową. W tym miejscu należy podkreślić, że uzyskana i planowana do uzyskania pomoc nie jest przeznaczona na pokrycie strat wynikających z bieżącej działalności operacyjnej, była głównie związana ze spłatą zobowiązań wobec byłych pracowników kopalń całkowicie likwidowanych. Dotyczy to szczególnie finansowania rent wyrównawczych oraz bezpłatnego węgla wydawanego w naturze emerytom i rencistom kopalń całkowicie likwidowanych. Ze względu na zakończenie obowiązywania rozporządzania Rady 1407/2002, 31 grudnia 2010 r., decyzja KE ograniczyła przyznanie tej pomocy tylko do tej daty co w przypadku Kompanii Węglowej SA jest bardzo niekorzystnym rozwiązaniem.
Niezmiernie ważnym zagadnieniem dla Kompanii Węglowej SA jak i całego polskiego górnictwa węgla kamiennego jest realizacja odpowiedniej polityki inwestycyjnej zabezpieczającej utrzymanie zdolności produkcyjnej na poziomie dostosowanym do potrzeb rynku jak i ukierunkowanej na rozwój i udostępnianie nowych partii złoża.
W ramach pomocy publicznej sektor węgla kamiennego oczekuje wsparcia w postaci pozyskanie środków w ramach inwestycji początkowych, które zostały ujęte w dokumencie pn.: „Strategia działalności górnictwa węgla kamiennego w Polsce w latach 2007-2015\" przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 31 lipca 2007 r. Ze środków własnych górnictwo nie jest w stanie sfinansować najważniejszych inwestycji zwłaszcza tych, które umożliwiają wydobywanie węgla na niezbędnym poziomie. Potrzebne jest więc dofinansowanie koniecznych inwestycji ze środków państwowych. Szeroko rozumiane bezpieczeństwo energetyczne kraju uzasadnia utrzymywanie zdolności górnictwa do produkcji węgla z uwzględnieniem pomocy państwa. Konieczne jest udostępnianie nowych poziomów eksploatacyjnych i realizowanie szeregu inwestycji z tym związanych. Inwestycje te są przedsięwzięciami o dużym zakresie rzeczowym i finansowym, rozłożonym na dłuższy okres czasu (wieloletnie). Niezbędnych na to środków górnictwo nie jest w stanie wygenerować.
Ograniczona zdolność kredytowa przy braku aktywów akceptowalnych przez banki jako zabezpieczenie spłaty zadłużenia powoduje ograniczenie możliwości pozyskiwania dalszych kredytów, jak również innych produktów rynku finansowego. Jednocześnie pozyskanie środków z prywatyzacji jest ograniczone w związku z prowadzeniem procesu restrukturyzacji finansowej do 2015r.
Oczywiście kopalnie czy spółki węglowe będą wykonywać inwestycje umożliwiające wydobycie węgla. Jednak będzie to na miarę ich możliwości finansowych. Nierealnym wydaje się, aby udało się dzięki tym inwestycjom utrzymać wydobycie na obecnym poziomie. Natomiast zwiększenie wydobycia będzie wręcz niemożliwe. Zmniejszający się front wyrobisk eksploatacyjnych grozi dalszym zmniejszeniem podaży węgla. Ograniczenia zmniejszają wpływy spółek węglowych produkujących węgiel, co z kolei wpływa na zmniejszenie środków finansowych, z których mogłyby być wykonane konieczne inwestycje. Zdecydowana większość kopalń wymaga wyraźnie większych nakładów inwestycyjnych na rozwój, które zapewnią bezpieczną, bezawaryjną i efektywną pracę.
Polska dysponuje znaczącymi zasobami paliw stałych - węgla kamiennego oraz brunatnego. Dzięki posiadaniu znacznych zasobów jest jednym z najmniej uzależnionych od importu surowców energetycznych krajów Unii Europejskiej. Polska importuje ok. 18 proc. surowców energetycznych, w UE jest to średnio 56 proc; w Czechach - 37 proc; w Szwecji - 45 proc; w Niemczech - 65 proc; we Włoszech - 86 proc.
Reasumując, przedłużenie funkcjonowania Rozporządzenia (KE) 1407/2002 w sprawie pomocy państwa dla przemysłu węglowego do 2015 roku dla Kompanii Węgłowej SA jest najkorzystniejszym rozwiązaniem.
Widzimy konieczność uzyskania wsparcia państwa głównie w następujących obszarach:
- pokrycie zobowiązań odziedziczonych po kopalniach całkowicie zlikwidowanych (renty wyrównawcze, szkody górnicze deputat węglowy),
- finansowanie inwestycji początkowych jako uzupełnienie wydatkowanych środków własnych na cele rozwojowe i zabezpieczające utrzymanie zdolności produkcyjnych na poziomie dostosowanym do potrzeb rynku,
- finansowanie utrzymania dostępu do złóż jako element bezpieczeństwa energetycznego Polski (zapewnienie niezbędnych dostaw dla energetyki zawodowej),
- zapewnienie wsparcia prowadzonych procesów likwidacji kopalń i rekultywacji terenów zdegradowanych w wyniku prowadzonej działalności górniczej.
Konsekwentna realizacja procesu restrukturyzacji finansowej w ramach udzielonej pomocy publicznej pozwala na:
1. Zapewnienie miejsc pracy dla 65 tysięcy osób w spółce (stan na 30.06.2009 r. wynosił 64,8 tys. osób) i 100 do 150 tysięcy osób w otoczeniu górniczym.
2. Terminową spłatę „starych długów\" odziedziczonych po dawnych spółkach węgłowych, głównie wobec ZUS.
3. Efektywne i przyjazne środowisku funkcjonowanie w warunkach gospodarki rynkowej.
4. Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego Polski i Unii Europejskiej.
Ewa Malek-Piotrowska
prezes zarządu
Kompanii Węglowej SA wiceprezes zarządu
Kompanii Węglowej SA
