Nikiszowiec: Perła katowickiej architektury ma już 100 lat

Prawie sto lat temu, 16 grudnia 1908 roku, zapadła decyzja o budowie najsłynniejszego robotniczego osiedla patronackiego – katowickiego Nikiszowca.

Początki tak zwanego budownictwa patronackiego, czyli mieszkań dla robotników pracujących w przemyśle, miały miejsce już na przełomie XVIII i XIX wieku. Prawdziwy rozkwit osiedli robotniczych wiąże się jednak ze wzrostem produkcji przemysłowej i koniecznością zatrudniania większej liczby ludzi na początku XX wieku.

Domy budowane były według dwóch podstawowych wzorów: budynek kilkumieszkaniowy, dwu lub czterokondygnacyjny, tak zwany familok, lub budynek mający formę rozbudowanej willi, bogato zdobiony. Już przed I wojną światową powstały pierwsze projekty domów i osiedli robotniczych w formie kamienic. Najbardziej znanym i z pewnością najlepiej zachowanym przykładem osiedla opartego na tym założeniu jest katowicki Nikiszowiec. Osiedle powstało w latach 1908–1912 według projektu Emila i Georga Zillmannów z Berlina-Charlottenburga dla robotników kopalni „Wieczorek”. Nazwa osiedla pochodzi od szybu „Nikisz” (obecnie „Poniatowski”), jednego z 14 szybów kopalni „Giesche”, obok którego zostało zlokalizowane.

 Zbudowane na planie szybowca, tworzyło zamknięty kompleks przewidziany dla 1000 mieszkańców. W obrębie osiedla znalazły się dwie szkoły, sklepy, kościół, pralnia, piekarnia, restauracja, apteka, szpital, posterunek policji, czytelnia i pływalnia. Część budynków związana była z funkcjonowaniem kopalni. Zlokalizowano w nich zarząd, cechownię, łaźnię, kotłownię i wieżę ciśnień. Osiedle było zelektryfikowane, posiadało sieć wodno-kanalizacyjną i oczyszczalnię ścieków.

Nikiszowiec od 1978 roku posiada status zabytkowego zespołu architektoniczno-urbanistycznego. W 2006 roku, wraz z szybem Wilson, został umieszczony na Szlaku Zabytków Techniki. Na terenie osiedla kręcone były filmy Kazimierza Kutza, Macieja Pieprzycy, Lecha Majewskiego, Janusza Kidawy i Radosława Piwowarskiego, także tu powstaje serial dokumentalny o katastrofach górniczych „Nadzieja umiera ostatnia”.

Z okazji 100-lecia osiedla, kierujący uroczystymi obchodami Społeczny Komitet Organizacyjny, zaplanował ponad 40 imprez kulturalnych uświetniających ten jubileusz. Już 8 lutego odbędzie się wernisaż twórczości artystów przyjaźniących się z Zygmuntem Lisem, pierwszym opiekunem Grupy Janowskiej. Natomiast 12 lutego, w ramach cyklu „Przystanek Nikisz” zaplanowano promocję książki Małgorzaty Szejnert „Czarny ogród”.

„Trybuna Górnicza” przyjęła patronat medialny nad wszystkimi imprezami zaplanowanymi z okazji jubileuszu.

MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ

Większość Polaków chce wyjechać na wakacje latem

Wyjazd na wakacje w lecie planuje 79 proc. Polaków, a połowa z nich nie opuści kraju - wynika z badania Polskiej Organizacji Turystycznej i Travelist. Uczestnicy badania szacują, że koszt wyjazdu w tym roku na jedną osobę wyniesie od 1001 do 2000 zł.

1761917515 waskotorowka

Nocna Szychta z koleją wąskotorową

Stowarzyszenie Górnośląskich Kolei Wąskotorowych rozpoczęło sezon wakacyjny z nowym rozkładem jazdy. Teraz kursy będą się odbywać na pełnej trasie, czyli do Miasteczka Śląskiego. Ale atrakcji przygotowano o wiele więcej.

Kopalnie, dziedzictwo i technologie przyszłości na europejskim szlaku

Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, razem z Urzędem Marszałkowskim Województwa Śląskiego, były gospodarzami III Międzyregionalnych Spotkań Partnerów projektu Digi Content Interreg Europe. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele regionów i instytucji z różnych krajów Europy, którzy wspólnie analizowali rolę nowoczesnych technologii w ochronie, dokumentowaniu i udostępnianiu dziedzictwa kulturowego.

Wyjątkowa wystawa w Bieruniu. Odkryj fascynujące tajemnice KWK Piast

Na rynku w Bieruniu stanęła plenerowa wystawa „Bieruńsko gruba. Moje miejsce na ziemi”. Ekspozycja, którą można oglądać od 20 czerwca, przedstawia historię KWK Piast oraz losy lokalnej społeczności związanej z zakładem. Prezentowane są na niej materiały archiwalne oraz fotografie autorstwa Tomasza Liboski.