Leon XIV o zdradzie

Zdrada była tematem katechezy przedostatniej audiencji generalnej Leona XIV

Zdrada była tematem katechezy przedostatniej audiencji generalnej Leona XIV. Zaskoczyło mnie to, że papież skupił się na zdradzie małżeńskiej, choć także poruszył temat zdrady w szerszym jej znaczeniu. W prosty i przez to bardzo przystępny sposób papież wyjaśnił, na czym polega wybaczanie zdrady i dlaczego jest to istotne dla chrześcijanina. Papież nie skupił się na traumie, jaką powoduje zdrada u osoby zdradzonej, nie zaglądał do jej duszy. Skupił się na przebaczaniu, bo znalezienie w sobie siły przebaczenia pozwala zapobiec eskalacji zła w przyszłości.

Każdy z nas doświadczył zdrady, która stała się podstawą utraty braku zaufania do drugiej osoby. Zdrada w pracy, w środowisku przyjaciół i znajomych w praktyce niesie ze sobą jakże inne skutki na co dzień, niż zdrada małżeńska.

Mówiąc o przebaczeniu, którym przepełniona jest tradycja chrześcijańska, papież zaczął od źródeł. Przypomniał, że Jezus przebaczył zdradę Judaszowi i podczas Ostatniej Wieczerzy podał mu najlepszy kęs chleba. „To nie tylko chęć podzielenia się – powiedział papież Leon XIV – to coś znacznie więcej: to ostatnia próba miłości. I jest to klucz do zrozumienia serca Chrystusa, którego miłość nie ustaje w obliczu odrzucenia, rozczarowania, a nawet niewdzięczności”. Leon XIV wyjaśnił, że wolność innych, nawet zagubionych w złu, wciąż może być osiągnięta światłem delikatnego gestu. Ponieważ prawdziwe przebaczenie nie czeka na skruchę, ale najpierw ofiarowuje się jako dar, zanim jeszcze zostanie przyjęte. Papież w ten sposób nie namawiał ani do ignorowania zdrady, ani nie zanegował prawdy o bólu, ale wyszedł w przyszłość, podkreślając, że nie można pozwolić, by uczynione zło stanowiło ostatni gest, było ostatnim słowem. „Ileż związków się rozpada i komplikuje, ileż niewypowiedzianych słów pozostaje w zawieszeniu?” – zapytał papież i namawiał do przebaczenia, bo owo przebaczenie nie oznacza zaprzeczania złu, ale zapobieżenia, by zrodziło ono więcej zła, aby uraza nie zadecydowała o przyszłości. Zadana rana budzi chęć zamknięcia się w swoim bólu, szukania ochrony albo budzi chęć odwetu. Przebaczenie nie neguje prawdy o bólu, ale nie pozwala zgasić w sobie zdolności do kochania.

Włosi, którzy posiedli w szkołach ogromną wiedzę o rodzimej literaturze i chętnie z niej korzystają, analizując teksty papieża, chętnie przytaczają fragmenty utworów literackich. Jedna z watykanistek, opisując katechezę Leona XIV, zwróciła uwagę, że Judasz, który sprzedawszy Jezusa za trzydzieści srebrników, w tradycji chrześcijańskiej pozostaje kwintesencją zdrajcy, w „Boskiej komedii” Dantego trafia do piekła, gdzie pożera go Lucyfer. Nie tylko chodzi o jego nikczemny czyn niewierności, ale przede wszystkim brak zaufania do Bożego miłosierdzia.

Dla Boga nic nie jest niemożliwe
Jak znaleźć siłę, by wybaczyć? Jak znów mu uwierzyć? – zapytała poprzednika Leona XIV – papieża Franciszka – pewna zdradzana przez małżonka kobieta. Wyznała, że czuje się zagubiona i porzucona. „Pomimo ogromnego bólu postawiłam nasze małżeństwo na pierwszym miejscu i starałam się odbudować zaufanie i nadzieję. Chciałabym jedynie znaku, który pokazałby mi, że wybaczenie tego, co niewybaczalne, jest słuszne, że nie utraciłam mojej godności i że Bóg jest obok mnie, i mnie wspiera” – napisała w liście kobieta. Wówczas papież Franciszek podkreślając, że przebaczenie jest wolnym i osobistym aktem, nie dał gotowej odpowiedzi, ale przypomniał, że miłość i dialog potrafią naprawiać relacje. Franciszek przyznał, że naprawa małżeństwa jest trudną drogą, ale „dla Boga nic nie jest niemożliwe. Sam przebacza i chce, by chrześcijanie czynili tak samo”.

Jan Paweł II uważał zdradę małżeńską za naruszenie Boskiego prawa, podważenie nierozerwalności i wierności sakramentu małżeństwa i zniszczenie głębokiej więzi, łączącej małżonków. Małżeństwo nazwał „całkowitym, wzajemnym obdarowaniem i jednością serca i duszy”. W adhortacji apostolskiej „Familiaris Consortio” z 22 listopada 1981 r. napisał: „Duch, którego Pan użycza sakramentalnym małżonkom, uzdalnia mężczyznę i kobietę do miłowania się tak, jak Chrystus nas umiłował”. Sakrament małżeństwa jest więc w istocie łaską bycia podobnym do Chrystusa wobec współmałżonka. Zdradę małżeńską zaś określił jako „niewierność w obdarowaniu, które powinno być całkowite i obejmować wszystkie aspekty życia małżeńskiego”.

Papież Benedykt XVI podczas audiencji generalnej 19 października 2006 r. skupił się na zdrajcy, podkreślając, że Jezus oczekuje gotowości do pokuty i nawrócenia. Argumentował, że „nawet jeśli w Kościele nie brakuje osób niegodnych i zdrajców, to od każdego z nas zależy, czy zło, które wyrządzają, będzie zrównoważone naszym wyraźnym świadectwem o Jezusie”. Przypomniał, że św. Piotr też chciał sprzeciwić się Jezusowi i temu, co go czekało w Jerozolimie, ale pokutował i znalazł przebaczenie i łaskę. Judasz pokutował także, ale jego skrucha przerodziła się w rozpacz i w ten sposób doprowadziła do samozagłady. Benedykt XVI wówczas przypomniał treść piątego rozdziału „Reguły” św. Benedykta „Nigdy nie traćcie nadziei na Boże miłosierdzie”. I to dotyczy zarówno zdradzającego, jak i zdradzanego.