fot: Katarzyna Zaremba-Majcher
Zabytkowy budynek maszyny wyciągowej szybu Chrobry I kopalni Anna
fot: Katarzyna Zaremba-Majcher
Pszów chce ogłosić przetarg na realizację kolejnego, trzeciego etapu rewitalizacji obiektów po kopalni. Miasto pozyskało na ten cel 29 mln zł z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji.
Tym razem w Pszowie zagospodarowane zostaną pogórnicze budynki wraz z przyległym terenem przy ul. ks. Pawła Skwary, w tym zabytkowy budynek maszyny wyciągowej szybu Chrobry I.
Nie da się ukryć, że budynek maszyny wyciągowej jest perełką architektoniczną. W czasie pierwszej wojny światowej przeprowadzono gruntowną rozbudowę zakładu górniczego w Pszowie, tworząc nowy zespół szybowy Rudolf. Już w 1912 r. rozpoczęto drążenie podwójnego szybu, stosując metodę tubingową. Budynek maszynowni szybu Rudolf to jeden z najbardziej okazałych projektów Hansa Poelziga, wybitnego berlińskiego architekta, z tego okresu. Prace nad nim rozpoczęły się w 1914 r. Maszynownia została ukończona już w 1916 r. Powstały wtedy nowe obiekty towarzyszące, takie jak nadszybie czy też maszynownia (z elektryczną maszyną firmy Siemens-Schuckert). W 1917 r. ukończono prace szybowe, osiągając poziom 350 m. Wydobycie w nowym szybie rozpoczęto 1 czerwca 1917 r.
W 1922 r., po przyłączeniu Pszowa do Polski, szyb Rudolf został przemianowany na szyb Chrobry. W 15 lat po powstaniu zabudowań kopalni Anna pisano, że w Pszowie architekt wydobył „monumentalne piękno architektury przemysłowej”. W 2015 r. decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków budynek został wpisany do Rejestru Zabytków Nieruchomych Województwa Śląskiego. Z kolei urządzenia znajdujące się w budynku maszyny wyciągowej są w całości wpisane do rejestru zabytków ruchomych.
Co obejmie trzeci etap rewitalizacji? Na zdewastowanym terenie byłego zakładu górniczego ma powstać wielofunkcyjny kompleks o charakterze gospodarczym, społecznym, edukacyjnym i kulturalnym. W budynku maszyny wyciągowej szybu Chrobry I pojawi się m.in. wystawa poświęcona tematyce energii elektrycznej. Planowane jest tam uruchomienie przestrzeni do demonstracji i prezentacji multimedialnych, będą tam organizowane wydarzenia edukacyjne i kulturalne. W byłym budynku zaopatrzenia kopalni uruchomiony zostanie z kolei miejski żłobek, centrum organizacji pozarządowych oraz lokale „na start” dla początkujących lokalnych przedsiębiorców jako inkubator przedsiębiorczości.
Powstanie też ogólnodostępny parking wraz z instalacją fotowoltaiczną z magazynem energii służącej do zasilania instalacji oświetlenia zewnętrznego całego kompleksu oraz ścieżka edukacyjna z zielenią, placami zabaw, elementami małej architektury i stanowiskami poświęconymi zagadnieniom zielonej energii.
– Oceniamy, że z początkiem lata przetarg zostanie rozstrzygnięty, potem czeka nas przekazanie placu budowy i roboty budowlane – mówi Piotr Kowol, burmistrz Pszowa. – Do wykonania są między innymi drogi, tereny rekreacyjne, ścieżki edukacyjne, konserwacja zabytkowego budynku maszyny wyciągowej szybu Chrobry Hansa Poelziga. Co ciekawe, w jednym budynku mamy dwie maszyny wyciągowe, a to jest rzadkość. Obie działały do 2016 r. Likwidacja kopalni spowodowała ich wyłączenie i zdjęcie lin. Same maszyny pozostały nietknięte. Poza tym będzie kilkanaście stanowisk pokazujących różne aspekty związane z elektrycznością, a inwestycja prowadzona będzie z zachowaniem tożsamości miejsca, czyli historią kopalni. Projekt koncepcyjny już mamy – podkreśla.
Teren wokół kopalnianego kompleksu miasto chce przeznaczyć na błonia, gdzie będą się odbywały miejskie eventy czy Industriada.
Miasto pozyskało na ten cel 29 mln zł. Zarząd Województwa Śląskiego zatwierdził listę ocenionych projektów w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 (Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji). Do dofinansowania wybrano 8 projektów z województwa. Całkowity koszt projektu wynosi prawie 36 mln zł.
