fot: Kajetan Berezowski
Jak każdego roku portal nettg.pl poprosił Jarosława Szczepańskiego, rzecznika I Urzędu Skarbowego w Katowicach o konsultację w sprawie przepisów podatkowych
fot: Kajetan Berezowski
Kwiecień za pasem, a zatem ostatni dzwonek na rozliczenie się ze swych ubiegłorocznych dochodów niebawem zabrzmi. Jak każdego roku portal nettg.pl poprosił Jarosława Szczepańskiego, rzecznika I Urzędu Skarbowego w Katowicach o konsultację w sprawie przepisów podatkowych, które najbardziej interesują naszych Czytelników. Warto by skorzystały z nich osoby czynne zawodowo, opiekując się niepełnosprawnymi rodzicami lub korzystający ze świadczeń, emerytalnego bądź rentowego:
Z jakich ulg podatkowych możemy obecnie skorzystać podczas rozliczania się za 2009r.?
- Katalog ulg i preferencji podatkowych, które możemy uwzględnić składając rozliczenie za 2009r. nie zmienił się zasadniczo od poprzedniego roku. Przypomnijmy zatem, że w pierwszej kolejności ważny jest wybór sposobu rozliczenia tj. czy rozliczamy się indywidualnie czy też możemy skorzystać z rozliczenia wspólnego. Z preferencji wspólnego rozliczenia mogą skorzystać małżonkowie pozostający przez cały rok w związku małżeńskim, między którymi w tym czasie istniała wspólność majątkowa (za wyjątkiem przypadków gdy którykolwiek z małżonków np. rozlicza się podatkiem liniowym lub opłaca kartę podatkową lub ryczałt od przychodów ewidencjonowanych) oraz rodzice samotnie wychowujący dzieci. Pamiętać należy, że wspólne opodatkowanie następuje na wniosek zawarty w zeznaniu rocznym złożony nie później niż w terminie określonym dla złożenia zeznania rocznego.
Następnym krokiem jest dokonanie odliczeń pomniejszających dochód czyli zmniejszających podstawę opodatkowania. Najpopularniejsze odliczenia od dochodu to:
- darowizny na cele określone w przepisach o działalności pożytku publicznego i wolontariacie przekazane organizacjom, o których mowa w tych przepisach,
- darowizny na cele kultu religijnego,
- darowizny na cele krwiodawstwa realizowane przez honorowych dawców krwi,
- łączna kwota odliczeń z tytułu w/w darowizn nie może przekroczyć w roku podatkowym kwoty stanowiącej 6% dochodu (odpowiednio – 6% przychodu wykazywanego w zeznaniu PIT-28),
- darowizny wynikające z odrębnych ustaw (będą to darowizny przekazane na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą wynikające z ustaw regulujących stosunek Państwa do poszczególnych kościołów np. ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej),
- wydatki na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych poniesione przez osoby niepełnosprawne lub osoby, na utrzymaniu których są osoby niepełnosprawne,
- wydatki z tytułu użytkowania sieci Internet w lokalu (budynku) będącym miejscem zamieszkania podatnika (limit odliczenia wynosi 760 zł),
Powyższe odliczenia wpływają na podstawę obliczania podatku. Następnie można skorzystać z ulg pomniejszających podatek. Podstawowym odliczeniem jest tu ulga z tytułu wychowywania dzieci. Kwota ulgi za 2009r. wynosi 1.112,04 zł (92,67 zł miesięcznie) i przysługuje podatnikowi, który w stosunku do małoletniego dziecka:
1) wykonywał władzę rodzicielską,
2) pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało,
3) sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.
Na powyższych zasadach z odliczenia może również skorzystać podatnik, który – w związku z wykonywaniem ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego oraz w związku ze sprawowaniem funkcji rodziny zastępczej – utrzymywał w roku podatkowym pełnoletnie dziecko:
- które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywało zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny
lub rentę socjalną,
- do ukończenia 25 roku życia uczące się w szkole, o której mowa w odpowiednich przepisach, jeżeli w roku podatkowym nie uzyskało dochodów, (z wyjątkiem renty rodzinnej) podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych (lub ze zbycia udziałów i instrumentów finansowych) w łącznej wysokości przekraczającej kwotę wolną od podatku.
Istotne jest to, że w rozliczeniu za 2009r. kwotę ulgi rozlicza się proporcjonalnie do okresu wykonywania władzy rodzicielskiej/sprawowania opieki lub pełnienia wobec dziecka funkcji rodziny zastępczej.
Ponadto - podobnie jak w latach poprzednich – w ramach każdego zeznania rocznego możemy złożyć wniosek o przekazanie 1% podatku na rzecz wybranej organizacji pożytku publicznego. Pamiętajmy, że przekazując 1% podatku możemy wyrazić zgodę na przekazanie organizacji pożytku publicznego, przez naczelnika urzędu skarbowego, informacji o wysokości kwoty, przekazanej na rzecz tej organizacji, naszego imienia, nazwiska i adresu (lub odpowiednio małżonka) można także wskazać cel szczegółowy przeznaczenia kwoty 1% należnego podatku przekazywanej na rzecz organizacji pożytku publicznego (np. leczenie określonej osoby) .
Czy osoba niepełnosprawna w rozliczeniu rocznym może odliczyć koszty dojazdu samochodem na zabiegi rehabilitacyjne?
- Wydatki poniesione na używanie samochodu osobowego, stanowiącego własność (współwłasność) osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne podlegają odliczeniu w ramach tzw. ulgi rehabilitacyjnej. Wydatki te podlegają odliczeniu od dochodu pomniejszając podstawę opodatkowania.
Wysokość wydatków ustala się co do zasady na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie. Niektórych odliczeń z tytułu rehabilitacji osoby niepełnosprawne nie muszą jednak dokumentować rachunkami lub fakturami. Przykładem jest właśnie używanie przez osobę niepełnosprawną zaliczaną do I lub II grupy inwalidztwa własnego samochodu dla potrzeb związanych z dojazdem na niezbędne zabiegi leczniczo – rehabilitacyjne. Dla odliczenia wydatków z tego tytułu nie jest wymagane udokumentowanie ich rachunkami – w tym sensie jest więc bezdowodowe. Podstawą odliczenia nie jest jednak sam fakt posiadania przez osobę niepełnosprawną samochodu osobowego a poniesienie wydatku na dojazd na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne. Urząd skarbowy ma prawo sprawdzić, czy osoba niepełnosprawna odbywała zabiegi rehabilitacyjno – lecznicze i czy w związku z tym dojeżdżała na zalecone jej przez lekarza zabiegi samochodem, którego jest właścicielem (współwłaścicielem).
Osoba, której dotyczy wydatek, powinna natomiast posiadać orzeczenie o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do pierwszego lub drugiego stopnia niepełnosprawności oraz pamiętać, iż z tego tytułu odliczyć od dochodu można kwotę faktycznie poniesionych w roku podatkowym wydatków nie więcej jednak niż 2 280 zł.
W jaki sposób odliczać ulgę na samochód dla inwalidy?
Odliczenie w ramach ulgi rehabilitacyjnej wydatków na samochód przysługuje podatnikowi będącemu osobą niepełnosprawną zaliczoną do I lub II grupy inwalidztwa lub podatnikowi, mającemu na utrzymaniu osobę niepełnosprawną zaliczoną do I lub II grupy inwalidztwa albo dzieci niepełnosprawne, które nie ukończyły 16 roku życia. Warunkiem zastosowania ulgi jest poniesienie wydatku na używanie samochodu osobowego (nie może zatem to być np. pojazd zarejestrowany jako samochód ciężarowy) stanowiącego własność (współwłasność) podatnika dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne. Odliczeniu podlega kwota faktycznie poniesionych wydatków nie więcej jednak niż 2.280 zł. W przypadku podatników mających na utrzymaniu osoby niepełnosprawne odliczenie przysługuje jeżeli dochód tych osób niepełnosprawnych nie przekroczył w roku podatkowym kwoty 9.120 zł. Warto podkreślić, iż odliczeniu podlega kwota faktycznie poniesionych wydatków jednakże całkowite odliczenie nie może przekroczyć 2.280 zł. A zatem, w przypadku poniesienia wydatków nie przekraczających kwoty 2.280 zł odliczyć można tylko tyle ile wyniosły wydatki, natomiast w przypadku wydatków przewyższających tą kwotę odliczymy tylko kwotę limitu tj. 2.280 zł. Wysokość odliczenia jest zatem uzależniona od intensywności (częstotliwości) używania samochodu dla potrzeb dojazdów na zabiegi.
Osoba, której dotyczy wydatek, powinna przede wszystkim posiadać orzeczenie o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do pierwszego lub drugiego stopnia niepełnosprawności (lub orzeczenie o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku życia). Nie jest natomiast konieczne posiadanie dokumentów (faktur, rachunków) potwierdzających poniesienie wydatku, jego poniesienie należy jednak uprawdopodobnić. Urząd skarbowy ma przy tym prawo sprawdzić, czy osoba niepełnosprawna odbywała zabiegi rehabilitacyjno – lecznicze i czy w związku z tym poniosła wydatki związane z dojazdem na zalecone jej przez lekarza zabiegi samochodem, którego jest właścicielem (współwłaścicielem).
Wydatki na cele rehabilitacyjne podlegające odliczeniu za dany rok podatkowy pomniejszają osiągnięty dochód stanowiący podstawę opodatkowania. Wydatki te należy wykazać w załączniku PIT-O (wiersz 3 w części B), a następnie sumę wszystkich odliczeń z części B załącznika PIT-O przenieść do właściwej rubryki w zeznaniu rocznym (w przypadku PIT –37 będzie to rubryka 99 lub 100 (odliczenia małżonka).
Czy od podatku można odliczyć opiekuna osób niepełnosprawnych?
- Wśród odliczeń przysługujących w ramach ulgi rehabilitacyjnej wymieniono także prawo do uwzględnienia wydatków na opiekę pielęgniarską w domu nad osobą niepełnosprawną w okresie przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się oraz usługi opiekuńcze świadczone dla osób niepełnosprawnych zaliczonych do I grupy inwalidztwa.
A zatem nie w każdym przypadku wydatki na opiekę nad osobą niepełnosprawną będą uprawniały do skorzystania z odliczenia. Pierwszy z wymienionych przypadków dotyczy z jednej strony wyłącznie opieki pielęgniarskiej – istotny jest zatem charakter opieki (pielęgniarski) przy czym nie jest konieczne aby świadczona ona była przez pielęgniarkę (osobę z wykształceniem pielęgniarskim), z drugiej strony znajduje zastosowanie tylko w sytuacji gdy opieka ta świadczona jest w okresie przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się, co powinno wynikać z odpowiedniej dokumentacji medycznej. Osoba niepełnosprawna powinna posiadać orzeczenie o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub decyzję przyznającą rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, rentę szkoleniową albo rentę socjalną lub orzeczenie o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku życia.
W drugim przypadku uprawnienie do odliczenia daje poniesienie wydatku na opiekę dla osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I grupy inwalidztwa. Nie jest zatem konieczne aby opieka miała charakter pielęgniarski jednakże konieczne jest posiadanie przez osobę, której wydatek dotyczy właściwego orzeczenia o zakwalifikowaniu do I grupy inwalidztwa.
Zaznaczyć także należy, iż nie można skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej jeżeli opiekunem jest osoba, na której w świetle przepisów prawa rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek wspólnego pożycia i wzajemnej pomocy (małżonek) lub członek rodziny, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny.
Omawiane odliczenie nie jest limitowane a zatem uwzględnieniu podlegają wszystkie wydatki poniesione w trakcie roku podatkowego na ten cel natomiast wydatki te wymagają udokumentowania (np. fakturami, rachunkami) faktu ich poniesienia.
Przypomnieć także należy, że wydatki z tytułu ulgi rehabilitacyjnej odliczamy od dochodu (nie od podatku) pomniejszając w ten sposób podstawę opodatkowania.
Odliczeniu nie podlegają te z ww. wydatków, które zostały sfinansowane (dofinansowane) ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych albo zostały zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie. Jeżeli wydatki były częściowo sfinansowane (dofinansowane) z tych funduszy (środków), odliczeniu podlega różnica pomiędzy poniesionymi wydatkami a kwotą sfinansowaną (dofinansowaną) z tych funduszy (środków) lub zwróconą w jakiejkolwiek formie.
- Kiedy można skorzystać z odliczenia kosztów przewodnika dla osoby niepełnosprawnej i ile można odliczyć?
- Z ulgi, o której mowa w pytaniu mogą skorzystać osoby niewidome I lub II grupy inwalidztwa oraz osoby z niepełnosprawnością narządów ruchu zaliczone do I grupy inwalidztwa. W tej sytuacji podstawowym dokumentem potwierdzającym prawo do skorzystania z ulgi jest stosowne orzeczenie o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do danego stopnia niepełnosprawności. Nie jest natomiast wymagane posiadanie dokumentów potwierdzających opłacenie przewodnika (faktur, rachunków, umów). Urząd skarbowy zawsze jednak ma prawo żądać uprawdopodobnienia faktycznego poniesienia ww. wydatku m.in. poprzez wskazanie danych osobowych przewodnika. Jednocześnie należy podkreślić, iż kwota wydatkowana na ten cel przez osobę niepełnosprawną, z drugiej strony stanowi dla przewodnika dochód, należący do tzw. innych źródeł dochodu, który winien być wykazany i rozliczony w ramach składanego przez tą osobę zeznania rocznego.
W ramach tej ulgi odliczeniu od dochodu podlega kwota faktycznie poniesionych w roku podatkowym wydatków nie więcej jednak niż 2 280 zł.
Oto konkretne przykłady:
- Otrzymaliśmy z mężem z ZUS informacje o dochodach z naszych emerytur. Nie mamy żadnych innych dochodów. Czy my musimy składać jeszcze jakieś zeznanie roczne?
- Nie, osoby które otrzymały dokument oznaczony symbolem PIT-40A oznaczającym roczne obliczenie podatku przez organ rentowy, nie składają zeznań rocznych.
- A jeżeli chcielibyśmy przekazać jakąś kwotę z naszego podatku na jakąś organizację pożytku publicznego?
- W takim wypadku powinniście Państwo złożyć zeznanie na druku PIT-37 wskazując w części H dane dotyczące organizacji pożytku publicznego w tym jej nazwę oraz nr w Krajowym Rejestrze Sądowym (tzw. nr KRS).
- Chciałem skorzystać z ulgi na dziecko, ale syn, który studiuje w zeszłym roku 11 listopada skończył 25 lat. Czy mogę w odliczeniu uwzględnić miesiąc listopad, czy też powinienem liczyć ulgę jedynie na 10 miesięcy, czy też mam ją przeliczyć na dni?
- W tym wypadku, może Pan uwzględnić ulgę za 11 miesięcy tj. 11 X 92,67 (1.019,37zł).
