fot: IPN w Katowicach
Znak pamięci „Tobie Polsko" ma formę proporczyka o rozmiarach ok. 20 na 8 cm wykonanego z porcelany nagrobnej
fot: IPN w Katowicach
We wtorek, 13 maja, nastąpi inauguracja akcji „Wszyscy jesteśmy ze Śląska!". Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach wyruszy w Polskę oznaczać znakiem pamięci „Tobie Polsko" groby uczestników powstań śląskich. Przypomnijmy, że najliczniejszą grupę wśród powstańców stanowili górnicy.
- W ciągu roku 2025 odwiedzimy wszystkie 16 województw w kraju. Podjęte działania mają na celu popularyzację bezprecedensowych na miarę historii Polski wydarzeń, jakimi bez wątpienia były trzy powstania podjęte w latach 1919-1920-1921 - informuje Monika Kobylańska, asystent prasowy dyrektora IPN Oddział w Katowicach.
Poprzez przybliżenie nietuzinkowych postaci powstańców śląskich Instytut chce pokazać, jak wydarzenia historyczne i losy osób z nimi związanych łączyły i wciąż łączą różne regiony Polski i zaznaczyć, że jakkolwiek potoczyły się losy tych, którzy w chwili próby stanęli z bronią w ręku w obronie polskości Śląska, to Ojczyzna o nich nie zapomniała!
Już 13 maja pracownicy IPN udadzą się do województwa mazowieckiego i łódzkiego. W tym samym miesiącu dotrą do województw podkarpackiego i lubelskiego. W czerwcu odwiedzą natomiast województwa: małopolskie, świętokrzyskie, lubuskie i zachodniopomorskie, we wrześniu wielkopolskie, kujawsko-pomorskie, warmińsko-mazurskie, pomorskie oraz miasto stołeczne Warszawę, w październiku opolskie oraz dolnośląskie, a w listopadzie podlaskie. Równolegle organizowane będą również uroczystości na terenie województwa śląskiego.
Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach we współpracy z Oddziałem Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi zapraszają na uroczystość oznaczenia znakiem pamięci „Tobie Polsko" grobów powstańców śląskich Jana Siwca oraz Władysławy Kenig-Olbromskiej.
Wydarzenia z udziałem rodzin, władz samorządowych, a także zaproszonych gości odbędą się 13 maja 2025 r. o godz. 10.00 na cmentarzu parafialnym w Kuklówce Zarzecznej gmina Radziejowice (grób śp. Jana Siwca) i o godz. 13.00 na Starym Cmentarzu w Łodzi w części rzymskokatolickiej, przy ul. Ogrodowej (grób śp. Władysławy Kenig-Olbromskiej).
Akcja oznaczania grobów znakiem pamięci opracowanym przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach rozpoczęła się 5 lipca 2021 r. w dzień setnej rocznicy zakończenia III powstania śląskiego. Znak pamięci „Tobie Polsko" ma formę proporczyka o rozmiarach ok. 20 x 8 cm wykonanego z porcelany nagrobnej. Umieszczono na nim inwokację „Tobie Polsko", pod którą znajduje się wizerunek orła otoczonego datami powstań, a poniżej napisy „Grób Powstańca Śląskiego" i „Instytut Pamięci Narodowej".
Proporzec jest wzorowany na sztandarze powstańczym „Tobie Polsko", który wykonano na początku 1920 r. w pracowni przy redakcji „Katolika" w Bytomiu i który obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Czynu Powstańczego w Górze Św. Anny. Muzeum posiada także fotografię z uroczystości upamiętniającej uchwalenie Konstytucji 3 Maja, która przedstawia pochód mieszkańców wsi Osiek (pow. strzelecki, woj. opolskie) z tymże sztandarem niesionym przez A. Szulca do Rozmierzy.
Uroczyści te obchodzono na całym Górnym Śląsku w niedzielę 2 maja 1920 r. i były to pierwsze legalne obchody tej rocznicy na tym terenie. Dzięki postanowieniom artykułu 88 Traktatu Wersalskiego o przeprowadzeniu plebiscytu, dla zapewnienia jego bezstronności, w lutym 1920 r. obszar plebiscytowy wyłączono z państwa niemieckiego i poddano kontroli wojsk alianckich, a pełnię władzy przejęła na nim Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa Górnego Śląska z gen. Henri Le Rondem na czele. Umożliwiło to Polakom legalne demonstrowanie swoich dążeń i używanie symboli narodowych.
