fot: WUG
Wybuch metanu w "Śląsku" miał miejsce na głębokości 1050 m, w pokładzie 409
fot: WUG
Wyższy Urząd Górniczy zamieścił na swoim profilu, znajdującym się na serwisie YouTube, dwa klipy związane z bezpieczeństwem pracy w górnictwie. Tym razem są one poświecone jednemu z najpoważniejszych zagrożeń naturalnych w polskim górnictwie jakim jest metan. Pierwszy z filmików nazywa się „Gaszenie metanu", a drugi można odszukać pod nazwą „Metan zawsze groźny”. Klipy zostały udostępnione Urzędowi przez GIG Kopalnię Doświadczalną Barbara oraz Katowicki Holding Węglowy SA.
Pomimo intensywnych działań profilaktycznych metan jest jednym z najpoważniejszych zagrożeń naturalnych w polskim górnictwie. Analizując historię największych w ostatnim 20-leciu katastrof górniczych, w których zginęło co najmniej pięciu lub więcej górników, zauważa się kilka prawidłowości. Wszystkie zdarzył się w kopalniach węgla kamiennego. Dziewięć spośród dziesięciu spowodowanych było zagrożeniami naturalnymi: metanowym i wybuchem pyłu węglowego począwszy od 2000 roku, a we wcześniejszych latach tąpaniowym.
Wydobycie węgla w polskich kopalniach maleje, ale towarzyszące eksploatacji górniczej wydzielanie metanu wzrasta. Z ustaleń nadzoru górniczego wynika, że z pokładów metanowych pochodzą cztery na pięć ton wydobytego węgla. Na każdą z nich przypada średnio o połowę metanu więcej niż przed 10 laty. Metanu jest więcej m.in. dlatego, że zwiększa się głębokość prowadzenia eksploatacji – średnio o 8–10 m rocznie. Wzrostowi metanonośności sprzyja koncentracja wydobycia i znaczne postępy dobowe ścian. Na jedną tonę wydobytego węgla przypada dziś 11 m3 metanu, wobec 7,3 m3 11 lat temu.
Obecnie tylko w czterech polskich kopalniach nie stwierdzono wydzielania metanu. W 15 obowiązuje najwyższa, czwarta kategoria zagrożenia metanowego. Na dużych głębokościach (poniżej 1000 m) bardzo często zagrożenie metanowe występuje jednocześnie z innymi zagrożeniami, np. zaburzeniami tektonicznymi, niską zwięzłością węgla. Wówczas w wyniku prowadzonych robót górniczych może dochodzić do gwałtownych wypchnięć metanu, pod dużym ciśnieniem, do czynnych wyrobisk górniczych.
