Tomasz Zjawiony: To małe i średnie firmy utrzymują górniczych gigantów. Zbyt szybka transformacja na Śląsku uderzy w pół miliona ludzi

Tomasz Zjawiony, prezes RIG w Katowicach

W tym roku Europejski Kongres Małych i Średnich Przedsiębiorstw odbył się już po raz 16. Co jest jego najważniejszym celem? Czy to przede wszystkim przestrzeń do dyskusji branżowej, czy raczej okazja do networkingu i wymiany doświadczeń z przedstawicielami innych sektorów?

Nie traktowałbym naszego kongresu wyłącznie sektorowo. Dziś to już inicjatywa funkcjonująca całorocznie. Nie spotykamy się tu tylko po to, by poświęcić dwa dni na dyskusję o problemach konkretnych branż – od górnictwa po produkcję mebli – ale również po to, by rozmawiać o wyzwaniach, które dotyczą całego sektora przedsiębiorstw.

Ta dyskusja trwa przez cały rok, natomiast te dwa dni mają wybrzmieć na tyle mocno, aby decydenci wreszcie zrozumieli, że dialog z biznesem to ich kluczowy obowiązek. Przepisy – na przykład te dotyczące inspekcji pracy czy regulacji Unii Europejskiej w zakresie opakowań – sprawiają, że przedsiębiorcy przestają odnajdywać się w obecnej rzeczywistości. Można odnieść wrażenie, że prawo ustalane jest przez osoby, które nie mają pojęcia o praktyce gospodarczej i często nie zdają sobie sprawy z konsekwencji tworzonych regulacji.

Na jakie jeszcze wyzwania – oprócz kwestii regulacyjnych – najgłośniej zwracają uwagę dziś przedstawiciele sektora MŚP?

Europejscy producenci muszą kupować dwukrotnie droższą energię niż w USA czy Chinach, ponosić wysokie koszty pracy, prowadzić nikomu niepotrzebną sprawozdawczość, realizować obciążające obowiązki wynikające z przeregulowanych przepisów środowiskowych, Europejskiego Zielonego Ładu, systemu ETS, mechanizmu CBAM itd. Ochrona klimatu jest konieczna, ale ambitna polityka klimatyczna nie może być realizowana w oderwaniu od ekonomicznych możliwości przedsiębiorstw – prosimy tylko o gospodarczą racjonalność.

Problem polega na tym, że gdy nakładamy surowe wymogi dotyczące chociażby emisji CO₂, przemysł z Unii Europejskiej przenosi się do krajów, gdzie takich ograniczeń nie ma. Tam produkcja odbywa się bez żadnej kontroli. Czy w ten sposób osiągamy jakikolwiek konsensus? Zdecydowanie nie. Tracimy w Europie miejsca pracy, technologie i potencjał produkcyjny. Fakt, że 40% niemieckich firm przemysłowych zadeklarowało chęć przeniesienia działalności poza UE, jest najlepszym dowodem na to, że warunki gospodarcze na naszym kontynencie przestały być sprzyjające.

Spójrzmy na nasz region, który stoi w obliczu dużej transformacji. Jak przedsiębiorcy z sektora MŚP na Śląsku podchodzą do tych zmian – z obawami czy raczej z nadzieją?

Zwrócił Pan uwagę na kluczową kwestię, która często wybrzmiewała podczas tegorocznej edycji EKMŚP. Faktycznie, wiele osób nie wie, co ich czeka w związku ze zmianami, które ma przejść nasz region. Staramy się nagłaśniać ten problem, gdzie tylko możemy - wielokrotnie brałem udział w pracach komisji sejmowych, reprezentując sektory strategiczne dla Śląska i całej Polski m.in. górnictwo czy branżę automotive. Mówimy przecież o ok. 170 tysiącach osób pracujących w motoryzacji i blisko 400 tysiącach związanych z sektorem okołogórniczym, które dzisiaj żyją w niepewności.

Sektor MŚP to główny dostawca produktów i usług dla całego przemysłu. Duże grupy i korporacje – takie jak Jastrzębska Spółka Węglowa czy Tauron – nie byłyby w stanie sprawnie funkcjonować bez wsparcia małych i średnich firm. To MŚP dostarczają wartość dodaną i budują fundament tej gospodarki.

W skali całej Unii Europejskiej prywatne MŚP zatrudniają blisko 165 milionów ludzi, co stanowi ok. 83% wszystkich pracujących w Unii.

A pomimo to mam wrażenie, że w procesie tworzenia otoczenia prawnego przedsiębiorca nie jest traktowany jako partner, lecz jako podmiot, który powinien przede wszystkim wypełniać kolejne narzucone obowiązki. Dlatego uważam, że jeżeli politycy oczekują od przedsiębiorców odpowiedzialności, przedsiębiorcy mają pełne prawo oczekiwać takiej samej odpowiedzialności od polityków.