Mydlenie oczu na energetycznym zakręcie. Dokąd zmierza polska transformacja?

Jacek Korski

Przypomnę, że jest to rok, w którym, według umowy społecznej, mamy zakończyć wydobycie energetycznego węgla kamiennego. Dużo ostatnio było narzekania na rosnący import węgla kamiennego, sam też o tym pisałem. Jeżeli wspomniana prognoza się sprawdzi, to po zrealizowaniu umowy społecznej nasze zapotrzebowanie będziemy zaspokajać już tylko zakupami za granicą. 

Nie wiem, na ile ta prognoza jest trafna – czas pokaże. Jednak zmusza ona do pytania o alternatywne scenariusze rozwoju naszej elektroenergetyki. Mamy pewien model, tzw. referencyjny, w którym zakładamy definitywną rezygnację z węgla w nieodległej już perspektywie. Optymistycznie ten model jest piękny, bo OZE i atom, ale gdzie w tej drodze jesteśmy, nikt chyba nie wie, a na pewno nie mówi!

Słyszymy, że w słoneczne dni nie jest odbierana energia elektryczna. Kiedy przypomnę sobie, jak mocno promowano budowę przydomowych elektrowni w postaci paneli fotowoltaicznych na dachach czy balkonach, to nie dziwię się niezadowoleniu posiadaczy tych źródeł. Kierowaliśmy się modą, a nie rozsądkiem i rzetelną wiedzą, ale tak nasze państwo realizuje politykę energetyczną, także w obszarze informacyjnym. Źródła wytwarzające energię to jedno, a odbiorcy tej energii to drugie, a pomiędzy nimi jest sieć przesyłowa i to ona określa możliwości odbioru energii i dostarczenia jej odbiorcom.

Chciałbym, aby usystematyzowane plany i daty zakończenia etapów ich realizacji były nam znane. Chciałbym na przykład mieć pewność, że jak zainwestuję w panele na dachu, to ktoś ten prąd ode mnie odkupi. Dziś słyszę, że powinienem zainwestować jeszcze w magazyn energii, aby wytworzony za dnia prąd wykorzystywać przez całą dobę. Czyli mamy być samowystarczalni energetycznie na poziomie gospodarstw domowych, ale przecież nie wszyscy mogą i nie wszystkich na to stać. Obawiam się, że takiej spójnej informacji o stopniu zaawansowania planów nie posiada żaden organ administracji publicznej, a jeżeli nawet się mylę, to odnoszę wrażenie, że istnieje wiele wizji i niespójnych działań w różnych organach władzy – i to już od dawna.

Kurcząca się liczba ścian wydobywczych

Wspomniana wyżej prognoza zapotrzebowania na węgiel kamienny każe postawić pytanie o stan naszego górnictwa węgla kamiennego. Z jednej strony chcemy, aby górnictwo węglowe było gwarantem naszego bezpieczeństwa energetycznego, a z drugiej strony wątpliwości budzi stan tego górnictwa. W tym roku średnia ilość czynnych ścian wydobywczych w naszym górnictwie to około 54, a w ubiegłym roku było o siedem więcej. Na dokładkę średnie dobowe wydobycie z jednej kompleksowo zmechanizowanej ściany (innych nie mamy) utrzymuje się na niskim poziomie około trzech tysięcy ton na dobę (średnią zawyża Bogdanka). Te dane wskazują, że w tym roku wydobędziemy mniej węgla niż rok temu.

Jeden z kolegów zwrócił mi uwagę, że jedna z naszych firm górniczych zadeklarowała, że zwiększy w tym roku wydobycie węgla opałowego! Pięknie, ale kiedy się przyjrzeć szczegółom, to oznacza to raptem nie więcej niż około 80 tysięcy ton kostki, orzecha i może groszku. Czyli szału nie ma, ale medialnie wygląda mocarnie.

Uczestniczyłem niedawno w posiedzeniu jednej z sekcji Komisji Górnictwa Oddziału Katowickiego PAN. Rozmawialiśmy o energetyce opartej na reakcji termojądrowej. Skonstatowaliśmy, że kilkanaście lat temu jeden z popularyzatorów nauki zapowiadał, że za piętnaście lat takie elektrownie termojądrowe będą w powszechnym użyciu. Jednak nie ma dziś ani jednej takiej instalacji. Konkluzją było stwierdzenie, że współcześnie zbyt często nagłaśnia się już jako sukces coś, co jest dopiero luźnym pomysłem. Ten sam człowiek, który wieszczył bliskość termojądrowej energetyki, dziś stoi za pomysłem utworzenia w kopalni Wujek centrum badań kosmicznych. Mam swoje lata i obawiam się, że nie doczekam realizacji także tego pomysłu. Hasło nośne, medialne, ale konkretów mało…

PS. Nie potrafię sobie odpowiedzieć, co siedziało w głowie zabójcy z Krakowa. Mogę tylko współczuć najbliższym ofiar.