Jaworzno: koła szybowe być może znów ruszą

Jaworznianie wybierają między miejscami pracy i podatkami a nieuniknionymi szkodami na powierzchni po ewentualnym ożywieniu Jana Kantego.

Po zlikwidowanej przed kilkunastu laty jaworznickiej kopalni Jan Kanty pozostały szyby, obracające się w ruinę i rozszabrowane budynki oraz zarastające samosiejkami i zielskiem place. Ale w obszarze jej byłego górniczego nadania pozostało też nie wyczerpane złoże. Do wybrania zalegającego w nim węgla odrębnie aspirują dwie spółki. Nie jest więc wykluczone, że znów ożyją koła na wieżach szybów głównych obumarłej kopalni. Wiele zależy jednak od mieszkańców i samorządu Jaworzna. Nowe zakłady górnicze to rachuby na opłaty lokalne i miejsca pracy. Ale to także nieuniknione - szczególnie przy eksploatacji na zawał - szkody na powierzchni i łączące się z nimi zgryzoty właścicieli nieruchomości.

Największy oddźwięk wzbudził dotąd wśród jaworznian projekt budowy w Szczakowej przez firmę KWK Spółka kopalni Mariola. Pod wnioskami albo, powiedzmy właściwiej, protestami, zgłaszanymi w ramach postępowania w sprawie wydania przez samorząd decyzji środowiskowej, podpisało się przeszło 1800 mieszkańców Szczakowej, Góry Piasku, Długoszyna, Niedzielisk i osiedla Gigant. Słabsza była natomiast reakcja na projekt reaktywowania przez Spółkę Węglową Jaworzno kopalni Jan Kanty 1, ale też w tym przypadku termin konsultacji był dłuższy (upływa dziś, 22 września).

Na zawał
Kopalnia Mariola - według przedłożonego przez inwestora raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - miałaby zostać zbudowana w Jaworznie Szczakowej przy ul. Batorego. Zakład górniczy wydobywałby węgiel w obszarze byłego górniczego nadania zlikwidowanej kopalni Jan Kanty, głównie z pokładu 510. Inwestycja ma obejmować budowę dwóch równolegle biegnących upadowych, z systemem transportu i załadunku węgla na wagony kolejowe. Bezpośrednie otoczenie projektowanego zakładu stanowią linie kolejowe, obszary leśne, rozproszona zabudowa dzielnicy Szczakowa Wieś, potok Kozi Bród i tereny dawnej huty szkła. Eksploatacją miałoby zostać objętych łącznie 7 ścian, o wybiegach od 350 do 1250 m i miąższości
1,6 m. Węgiel ma być wybierany systemem ścianowym z zawałem stropu. Dopiero po wyczerpaniu zasobów miałoby nastąpić podsadzenie likwidowanych wyrobisk i rabunek obudowy. Kopalnia Mariola miałaby prowadzić wydobycie do 2040 roku, zatrudniając około 1,6-2 tys. pracowników. Pierwszy węgiel mógłby popłynąć upadowymi już w 2016 roku, z maksymalnym wydobyciem sięgającym
10 tys. t na dobę.

Szkody nieuniknione
Właśnie eksploatacji zawałowej najbardziej lękają się mieszkańcy Szczakowej i Góry Piasku. Protestują również mieszkańcy ul. Pasternik, bezpośrednio przylegającej do projektowanej kopalni. Manifestują obawy przed powstawaniem szkód w budynkach i infrastrukturze, zapadlisk, ale także przed spadkiem wartości nieruchomości w strefie eksploatacji na najbliższych kilkadziesiąt lat i łączącymi się z tym utrudnieniami w powstawaniu nowych inwestycji. W ich mniemaniu uszczerbku może doznać zabytkowy kościół parafialny pw. św. Elżbiety. Ta lista spodziewanych uciążliwości jest dużo dłuższa. Spodziewają się też dewastacji, szczególnie w fazie projektowanej budowy Marioli, ul. Batorego, głównej drogi do Sosnowca, Dąbrowy Górniczej i do S1.

W reakcji na te obawy prezes zarządu KWK Spółka Piotr Kosowicz zaprasza przeciwników inwestycji na spotkanie. Jego miejsce i termin ma zostać ogłoszony do 15 października.

Inwestor zaprasza
- Wybudowanie nowoczesnego zakładu górniczego tylko wtedy będzie miało sens, gdy będzie dla Jaworzna Szczakowej akceptowanym powszechnie bytem gospodarczym o miastotwórczej roli. Zdajemy sobie sprawę, że nie wszystkie zagrożenia i obawy mieszkańców zostały ujawnione i omówione, tak jak nie wszystkie korzyści z powstania nowoczesnej kopalni mogą być dzisiaj dostrzegane - zaprasza do wspólnego dialogu Kosowicz.

Odmienne rozwiązanie projektuje zabiegająca o wydanie decyzji środowiskowej Spółka Węglowa Jaworzno. Nosi się ona z zamiarem uzyskania koncesji na uruchomienie wydobycia na obszarze zlikwidowanej kopalni Jan Kanty. Nowa Jan Kanty 1 miałaby obejmować jaworznickie dzielnice Niedzieliska, Niedzielisko-Dolinkę, Chropaczówkę, Górę Piasku i Długoszyn. Jej obszar także jest wyznaczony zasięgiem występowania pokładu 510, z zasobami operatywnymi - wyjąwszy te z filarów ochronnych szybów Witold I i Witold II - szacowanymi na przeszło 23 mln t. Średnie dobowe wydobycie ze ściany miałoby wynosić w granicach 2-3 tys. t na dobę. Także w Janie Kantym 1 węgiel miałby być wybierany systemem na zawał.

Decyzje po analizach
Prezydent Jaworzna Paweł Silbert podkreśla, że opinie mieszkańców będą miały ważący wpływ na dalszą część postępowania. Prezydent ze szczególną dezaprobatą traktuje projektowane wydobycie na zawał. Rzecznik ratusza Marcin Marzyński twierdzi wprawdzie, że miasto nie jest przeciwne górnictwu, niemniej i on zaznacza, iż na pierwszym miejscu samorząd stawia dobro mieszkańców. Przypomnijmy, że w ubiegłym roku fiaskiem zakończyły się w Jaworznie starania o uzgodnienie spółki HMS Niwka, zamierzającej ożywić zlikwidowaną kopalnię Niwka-Modrzejów. W tym przypadku okolicznością zapewne nieobojętną było to, że spory fragment eksploatacji biegłby pod Jaworznem, natomiast większość profitów z opłat lokalnych płynęłaby do Sosnowca. Trudno przesądzić, jakie będzie ostatecznie stanowisko jaworzni-ckiego ratusza w odniesieniu do obu najnowszych wniosków. Poprzedzające podjęcie decyzji analizy i procedury mają potrwać kilka miesięcy.