fot: JSW ARC
Kopalnia Jas-Mos była jednym z czterech zakładów górniczych, które powstały w Rybnickim Okręgu Węglowym w latach Polski Ludowej
fot: JSW ARC
Obchodząca jubileusz półwiecza istnienia Kopalnia Węgla Kamiennego Jas-Mos jest spadkobierczynią powstałej dokładnie przed 50 laty kopalni Jastrzębie. Zakład ten, podobnie jak Moszczenica, Zofiówka, Borynia i Pniówek, wybudowany został w okresie Polski Ludowej w ramach budowy Rybnickiego Okręgu Węglowego.
Wiercenia, przeprowadzone w latach 1952-1955 w południowo-zachodniej części powiatu wodzisławskiego, potwierdziły obecność olbrzymich pokładów wysokokalorycznego węgla. Projekt budowy kopalni opracowało w 1954 r. krakowskie Biuro Projektów Górniczych, a pierwsze decyzje na szczeblu rządowym zapadły rok później. Uchwała Prezydium Rządu z 11 czerwca 1955 r. zobowiązywała ministra górnictwa węglowego do wybudowania dwóch kopalń: Jastrzębia i Moszczenicy.
Dzień uruchomienia kopalni wyznaczono na 4 grudnia 1962 r. W uroczystości wzięło udział wielu najwyższych dostojników: I sekretarz KC PZPR Władysław Gomułka, wicepremier Piotr Jaroszewicz, minister górnictwa i energetyki inż. Jan Mitręga. Na początku swojego istnienia kopalnia nazywała się Jastrzębie-Moszczenica, dopiero uruchomienie kopalni Moszczenica w grudniu 1965 r. umożliwiło rozdzielenie obu zakładów. Od 1 stycznia 1966 r. formalnie funkcjonowały dwie kopalnie: Jastrzębie i Moszczenica, z własnym dyrekcjami, obszarami górniczymi i majątkami.
Pierwszym dyrektorem kopalni Jastrzębie został Władysław Chlebik. W 1966 r. Chlebik objął funkcję dyrektora Moszczenicy, a w Jastrzębiu zastąpił go Zdzisław Wójcik. Zakład liczył wówczas 3850 pracowników, a dobowe wydobycie wynosiło 2682 t. Wtedy też po raz pierwszy Jastrzębie wyeksportowało węgiel za granicę. Kopalnie Jastrzębie i Moszczenica funkcjonowały oddzielnie do 31 grudnia 1994 r., gdy nastąpiło ponowne połączenie, którego skutkiem była likwidacja ruchu Moszczenica. 1 stycznia 1995 r. zakład przyjął nazwę Kopalnia Węgla Kamiennego Jas-Mos. Obecnie załoga kopalni liczy 4452 osoby. W styczniu 2013 r. otworzy się nowy rozdział w jej historii. Jas-Mos stanie się trzecim filarem kopalni zespolonej Borynia-Zofiówka.
