fot: Tomasz Rzeczycki
Fragment zabudowań KWK Centrum uznany został za zabytek dopiero wtedy, gdy realna stała się perspektywa wyburzenia
fot: Tomasz Rzeczycki
Co pewien czas powiększa się grono budowli górniczych, objętych ochroną poprzez uznanie ich za zabytek. Są jednak takie, które choć zostały zgłoszone do ochrony, być może nie doczekają się finalizacji starań.
O zabytkowym charakterze zabudowań kopalnianych włodarze miast przypominają sobie nieraz w momencie, gdy kopalnia postawiona zostaje w stan likwidacji lub likwidacja ta trwa już od jakiegoś czasu. Przykładowo w lipcu 2021 r. zarządzeniem prezydenta Bytomia dopisana została do miejskiego spisu wieża wyciągowa szybu Rejtan KWK Centrum.
Sporo związanych z górnictwem zabytków przybyło w tym roku w Zabrzu. Na mocy zarządzenia prezydenta miasta Zabrze nr 279/BPP/2021 z 19 kwietnia 2021 r. w sprawie aktualizacji gminnej ewidencji zabytków, dopisane do niej zostały kolejne pozycje. Wśród nich są wieża wyciągowa szybu Gigant w zespole byłej kopalni Rokitnica przy ul. Szybowej, nadszybie i przedszybie tegoż szybu, zespół zabudowy dwóch łaźni w zespole KWK Sośnica-Makoszowy Ruch Makoszowy czy też budynek łaźni urzędniczej przy budynku dyrekcji w Ruchu Makoszowy. Prócz nich zabrzańskimi zabytkami stały się budynek administracyjny Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu przy ul. Georgiusa Agricoli 2 i most zsypowy samowyładowczy Wojciech zlokalizowany na linii kolejowej nr 301 przy ul. Wojciecha. Most ten używany był przy rozładunku piasku podsadzkowego na potrzeby sąsiedniej kopalni węgla.
Mamy też zabytki związane z górnictwem odkrywkowym, konkretnie z wydobywaniem skały wapiennej. Decyzją z 27 kwietnia 2022 r. wpisano do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego pod numerem A/967/2022 baterię dwóch wolnostojących pieców wapienniczych szybowych przy ul. Fabrycznej we wsi Rudniki w gminie Rędziny, usytuowanych na działce ewidencyjnej nr 1026/2. Decyzja w tej sprawie stała się ostateczną 3 czerwca.
Wojewódzki Konserwator Zabytków prowadzi wykaz aktualne toczących się postępowań w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych i archeologicznych. W wykazie tym figurują trzy wapienniki na działce 1790/13 we wsi Nakło Śląskie. Znajdują się one tuż przy ul. Wapiennej, tuż stacji kolejowej Nakło Śląskie. Zawiadomienie w sprawie wniosku o uznanie ich za zabytek wpłynęło 31 lipca 2018 r. Tutaj jednak jak na razie nie rysują się perspektywy na rychły finał sprawy.
- Z wnioskiem wystąpiło Stowarzyszenie Miłośników Nakła Śląskiego im. Jana Bursiga, jednak jak dowiedziałem się od pani prezes, po otrzymaniu pisma o uzupełnienie wniosku od konserwatora, Stowarzyszenie zaniechało dalszych prac związanych z wpisem nieruchomości do rejestru zabytków - informuje Benedykt Guzy, UG Świerklaniec.
Zdarza się też, że obiekty górnicze bywają wykreślane z rejestru zabytków. W tym roku taki los spotkał np. budynek sortowni w zespole dawnej KWK Pstrowski przy ul. Szybowej w Zabrzu.
