Górnictwo: Która kopalnia odkrywkowa jest największa? Jak transportuje się węgiel brunatny? Co ma wspólnego górnictwo z nartami?

W minionym roku z węgla brunatnego wytworzono 15,6 proc. energii elektrycznej w Polsce

Podobnie jak w przypadku wydobycia węgla kamiennego, także eksploatacja węgla brunatnego, to dziedzina pełna ciekawostek, które być może nie dla każdego są oczywiste. Przedstawiamy dziś subiektywny wybór 10 rzeczy, których (być może) nie wiecie o polskim… i nie tylko górnictwie węgla brunatnego.

1. Największa
Kopalnia Węgla Brunatnego Bełchatów jest największą kopalnią tego surowca w naszym kraju i jedną z największych w Europie. Powierzchnia zwałowiska wewnętrznego i wyrobiska eksploatacyjnego Pola Bełchatów wynosi aktualnie około 3200 ha.

2. Najtańszy
Bełchatowski węgiel jest najtańszym paliwem energetycznym w Polsce, z którego produkowana jest najtańsza energia w kraju.

3. Stok narciarski
W wyniku kompleksowej rekultywacji terenów poeksploatacyjnych kopalni Bełchatów powstało najwyższe wzniesienie w środkowej Polsce – Góra Kamieńsk. Jest ona obecnie atrakcyjnym miejscem dla letniej turystyki, a od 2004 r. również sportów zimowych. Zlokalizowana na północnym stoku trasa narciarska z wyciągiem krzesełkowym to najdłuższa i najlepiej przygotowana trasa w promieniu ponad 100 km od Bełchatowa.

4. Relikty przeszłości
Kopalnia Węgla Brunatnego Bełchatów w połowie lat 80 rozpoczęła prace przygotowawcze związane z eksploatacją węgla w nowym Polu Szczerców. Realizując przepisy ustawy „O ochronie dóbr kultury” kopalnia zobowiązała się do wykonywania badań archeologicznych, ratując w ten sposób przed zniszczeniem najstarsze relikty przeszłości występujące na terenie przewidzianym pod eksploatację górniczą.

5. Rekultywacja
Nieodłącznym elementem eksploatacji odkrywkowej są zmiany w terenie otaczającym zakłady. Spółki, do których należą zakłady prowadzą regularne działania rekultywacyjne. Np. W otoczeniu kopalni Turów, w ramach rekultywacji wykonano roboty ziemne, wybudowano system hydrotechniczny składający się z 140 zbiorników-osadników, 190 tys. mb. rowów oraz 11 tys. mb. sprowadzeń, wykonano roboty agrotechniczne, wysadzono blisko 20 mln szt. drzew. Zalesione byłe zwałowisko zewnętrzne o miąższości 245 m i powierzchni 2 175 ha (około 400 pozostaje we władaniu kopalni) doskonale komponuje się z górzystym otoczeniem – kopalnia zlokalizowana jest na terenie Worka Żytawskiego, który wchodzi w skład m.in. Pogórza Izerskiego.

6. Od niesortu po kęsy
Podobnie, jak w przypadku węgla kamiennego, tak samo brunatny dzieli się na różne sortymenty. Jest ich 7. Najmniejszy to tzw. niesort, a największy to tzw. kęsy.

7. Kłopotliwa masa
Węgiel brunatny używany jest na rynkach lokalnych, ponieważ podczas transportu kolejowego mokry i zapopielony węgiel pod wpływem wilgoci „zbija” się w masę trudną do rozładowania, a w porze zimowej masa ta zamarza. Elektrownie opalane węglem brunatnym najczęściej stawia się więc w pobliżu złóż, a surowiec z kopalni dostarczany jest do nich przenośnikami taśmowymi.

8. Perspektywiczne złoże
Jednym z perspektywicznych złóż węgla brunatnego uwzględnionych w projekcie Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju do 2030 r. jest złoże Złoczew, położone w południowo-zachodniej części województwa łódzkiego. Rozciąga się wąskim pasem o szerokości 1000-1500 m na przestrzeni ok. 10 km (na terenie trzech gmin: Złoczew, Burzenin (powiat sieradzki) oraz Ostrówek (powiat wieluński). Budowa odkrywki i wydobywanie węgla z tego złoża musi być poprzedzone szeregiem badań i analiz.

9. Pierwsze w historii
Odkrywki stanowiły pierwszy etap w historii rozwoju górnictwa ze względu na bezpośrednią dostępność złoża i uważane są za pierwsze kopalnie naziemne – zwane od sposobu wydobycia kopalniami odkrywkowymi.

10. Krajowy lider
Liderem w branży wydobywczej węgla brunatnego w Polsce jest PGE GiEK (jej udział w krajowym rynku wydobywczym tego surowca wynosi ok. 87 proc.). Spółka jest także największym wytwórcą energii elektrycznej w Polsce, zaspokajającym w niektórych miesiącach ponad 36 proc. krajowego zapotrzebowania (dane na dzień 30 września 2018 r.).