Górnictwo: Gdzie leży najstarsza polska kopalnia węgla kamiennego? Ile węgla wydobywa się rocznie w Polsce? Która kopalnia jest najgłębsza, a która najmłodsza?

fot: Bartłomiej Szopa/ARC

W dokumencie wyliczono, że w 2013 r. sprzedaż węgla kamiennego w Polsce ogółem wyniosła 75,7 mln ton, przy wydobyciu na poziomie 74,9 mln ton

fot: Bartłomiej Szopa/ARC

Gdzie leży najstarsza polska kopalnia węgla kamiennego? Ile węgla wydobywa się rocznie w Polsce? Która kopalnia jest najgłębsza, a która najmłodsza? Pytań dotyczących polskiego górnictwa węgla kamiennego można wymyślać dziesiątki. Ciekawostek dotyczących branży nie brakuje. Poniżej przedstawiamy subiektywny przegląd 10 z nich.

1. Najgłębsza kopalnia
Najgłębiej sięgającą kopalnią w Polsce jest kopalnia Budryk wOrnontowicach, której wyrobiska położone są na poziomie 1290 m pod ziemią. Wkrótce jednak najgłębszym szybem ma stać się Głogów Głęboki Przemysłowy. Ma on sięgnąć do poziomu 1319 m i umożliwić wydobywanie z tej głębokości miedzi spółce KGHM.

2. Najstarsza w Europie
Należący obecnie do Spółki Restrukturyzacji Kopalń Ruch Boże Dary, to część dawnej kopalni Murcki, najstarszej czynnej kopalni węgla kamiennego w Europie. Początki kopalni sięgają lat 50. XVII w., kiedy to kopano na terenie zwanym Rudne Kotliska. Zorganizowaną eksploatację rozpoczęli właściciele terenu, książęta pszczyńscy, około 1740 roku.

3. 11 rodzajów węgla
Typy węgla zostały zdefiniowane za pomocą Polskiej Normy. Wyróżnia się 11 rodzajów i są to: węgiel płomienny, węgiel gazowo-płomienny, węgiel gazowy, węgiel gazowo-koksowy, węgiel orto-koksowy, węgiel meta-koksowy, węgiel semi-koksowy, węgiel chudy, węgiel antracytowy, antracyt oraz metaantracyt.

4. Ostatni koń
Wiele osób wie, że w dawnych czasach powszechne było wykorzystywanie koni do prac w podziemnych wyrobiskach. Oficjalnie praktyki te zakończyły się w 1956 roku jednak ostatnie zwierzę na powierzchnię wyjechało dopiero w 2002 roku. Słynna Baśka z Wieliczki na dole przepracowała 13 lat.

5. Największa grupa
Pracownicy kopalń węgla kamiennego są najliczniejszą grupą zawodową spośród wszystkich przedstawicieli górnictwa w naszym kraju. Stan zatrudnienia w górnictwie węgla kamiennego na koniec grudnia 2019 r. – opierając się na danych katowickiego Oddziału Agencji Rozwoju Przemysłu – wyniósł 83 297 osób (był wyższy o 454 osoby niż rok wcześniej), w tym 64 259 pracowało pod ziemią, a 19 038 na powierzchni.

6. Miliardy do budżetu
Sektor górnictwa węgla kamiennego wpłaca do budżetu państwa miliardy złotych różnego rodzaju opłat. Przed rokiem było to 6,802 mld zł bieżących płatności publicznoprawnych (najwięcej od 2013 r., kiedy ta kwota sięgnęła 7,1 mld zł).

7. Dwa zagłębia
Wydobycie węgla kamiennego jest obecnie prowadzone w dwóch zagłębiach – Górnośląskim Zagłębiu Węglowym oraz Lubelskim Zagłębiu Węglowym. W pierwszym początki działalności górniczej sięgają XVIII-XIX wieku i do dziś to właśnie tutaj znajduje się większość kopalń wydobywających węgiel kamienny.

8. Najmłodsza kopalnia
Do niedawna najmłodszą polską kopalnią węgla kamiennego była KWK Budryk w Ornontowicach, która ruszyła z wydobyciem węgla w marcu 1994 r. Od 2008 r. zakład znajduje się w strukturach Jastrzębskiej Spółki Węglowej. Ta sama spółka w 2019 r. zainaugurowała eksploatację w kopalni Bzie-Dębina, która jest najmłodszą kopalnią węgla kamiennego w naszym kraju.

9. Mniej niż połowa
Wydobycie węgla kamiennego w Polsce oscyluje w ostatnich latach w okolicach 60-65 mln ton rocznie. W latach 90. regularnie wartość ta przekraczała jednak 130 mln. Ostatni wynik powyżej 100 mln Polska osiągnęła w 2001 r.

10. Milimetry
Węgiel kamienny dzieli się na 12 różnych sortymentów. Każdy z nich określa węgiel o innej grubości ziaren. Najdrobniejszy (poniżej 10 mm) to tzw. Miał II. Najgrubszy (ponad 60 mm) nazywany jest „Gruby I”.

MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ

Ocalić język hutników. Śląski projekt w finale ogólnopolskiego plebiscytu

Projekt „Hutniczo mowa we modych gowach. Na ratunek znikającemu socjolektowi hutniczemu”, realizowany przez Muzeum Hutnictwa w Chorzowie, został nominowany w plebiscycie „Wydarzenie Historyczne Roku 2025” w kategorii Edukacja. Internauci decydują o wygranej, a głosować można do 10 sierpnia 2026 r.

Przywódca strajku w stanie wojennym w kopalni Wujek wystosował apel w sprawie przyszłości zakładu

Stanisław Płatek, przywódca strajku w kopalni „Wujek" w stanie wojennym, zabiera głos w sprawie przyszłości terenów kopalni zakładu. 

Upały palą Europę i jej gospodarkę. Ucierpi rolnictwo, transport i hutnictwo

Fala upałów, która w lipcu 2026 r. objęła połowę Europy, to nie tylko problem elektrowni i sieci elektroenergetycznych. Termometry pokazujące 42-46 st. C w Hiszpanii, Francji, Włoszech i na Bałkanach uderzają w całe branże gospodarki. Według wstępnych szacunków KE i firm ubezpieczeniowych straty w samym lipcu mogą przekroczyć 15-20 mld euro. Najmocniej dostają sektory, które na co dzień nie kojarzą się z pogodą. A w Niemczech do listy dołącza hutnictwo.

Od kopalni do nowoczesnych inwestycji. SRK podsumowuje półrocze

Kolejne pogórnicze tereny przekazane samorządom na nowe inwestycje, rozwój projektów we współpracy z biznesem, wykorzystanie eksperckiego doświadczania w transformacji pokopalnianych terenów oraz udział w debacie o przyszłości regionów pogórniczych – Spółka Restrukturyzacji Kopalń podsumowała swoją działalność w pierwszym półroczu 2026 r.