Gliwice ponownie staną się stolicą polskiego górnictwa

– Rolą uczelni jest dostarczanie wiedzy i kształcenie inżynierów, a także tworzenie przestrzeni, w której doświadczenie przemysłu spotyka się z perspektywą nauki i administracji – podkreśla prof. Krzysztof Filipowicz

Ministrowie, prezesi największych polskich spółek wydobywczych i energetycznych, naukowcy oraz przedstawiciele administracji spotkają się na Politechnice Śląskiej. Konferencja „Górnictwo Zrównoważonego Rozwoju 2026” poświęcona będzie nowej architekturze surowcowej Polski. W dniach 18–20 listopada zaplanowano również międzynarodowe warsztaty, spotkania absolwentów i biznesu, Akademię Barbórkową oraz Górniczą Biesiadę w gliwickiej Arenie.

– Chcemy pokazać, że górnictwo to tradycja, ale także wiedza, nowoczesne technologie i kompetencje potrzebne gospodarce. Dlatego zapraszamy przedstawicieli państwa, prezesów spółek, naukowców i młodych inżynierów na uczelnię, która od pokoleń kształci kadry dla przemysłu – mówi dr hab. inż. Krzysztof Filipowicz, prof. Politechniki Śląskiej, dziekan Wydziału Górnictwa, Inżynierii Bezpieczeństwa i Automatyki Przemysłowej oraz przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Sesji Plenarnej.

Od rozmowy o transformacji do nowej architektury surowcowej Polski

Ubiegłoroczna konferencja „Górnictwo Zrównoważonego Rozwoju 2025” odbyła się 11 grudnia pod hasłem „Partnerstwo nauki, przemysłu, samorządu i administracji dla przyszłości górnictwa i transformacji regionu”. Zgromadziła blisko 300 uczestników, którzy rozmawiali o bezpieczeństwie transformacji, przyszłości regionów pogórniczych i współpracy państwa, nauki oraz przemysłu.

Tegoroczna edycja jest naturalną kontynuacją tamtej debaty. Jej hasło – „Nowa Architektura Surowcowa Polski. Zasoby – wiedza – bezpieczeństwo – odpowiedzialny rozwój” – wskazuje jednak na szerszą perspektywę.

– W ubiegłym roku pytaliśmy, jak odpowiedzialnie przeprowadzać transformację regionów górniczych. Teraz chcemy pójść dalej: ustalić, jakiego potencjału surowcowego potrzebuje Polska, jak wykorzystać krajowe zasoby i jakie kompetencje budować. Ważne są nie tylko cele, lecz także środki i sposób ich realizacji – wyjaśnia dziekan Krzysztof Filipowicz.

– Rolą uczelni jest dostarczanie wiedzy i kształcenie inżynierów, a także tworzenie przestrzeni, w której doświadczenie przemysłu spotyka się z perspektywą nauki i administracji – podkreśla.

Przedstawiciele państwa i nadzoru górniczego otworzą debatę

Sesja plenarna 19 listopada rozpocznie się od wystąpień przedstawicieli administracji państwowej, państwowej służby geologicznej i nadzoru górniczego. Sesję otworzy Marian Zmarzły, podsekretarz stanu w Ministerstwie Energii, wystąpieniem „Nowa architektura surowcowa Polski – energia, zasoby, regiony, odpowiedzialność”.

Następnie prof. Krzysztof Galos, Główny Geolog Kraju i podsekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, omówi założenia polityki surowcowej państwa w perspektywie 2050 r., obejmujące zasoby, bezpieczeństwo i rozwój. To wystąpienie ma szczególne znaczenie wobec rosnącej roli surowców krytycznych i strategicznych dla europejskiej gospodarki.

Kolejny prelegent, prof. Krzysztof Szamałek, dyrektor Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB i szef Państwowej Służby Geologicznej, przedstawi znaczenie służby geologicznej dla bezpieczeństwa surowcowego państwa.

Pierwszą część sesji zamknie dr inż. Piotr Litwa, prezes Wyższego Urzędu Górniczego, podejmując zagadnienie nowych wyzwań stojących przed nadzorem górniczym.

– Zależało nam na połączeniu strategicznej perspektywy energetyki, polityki surowcowej, wiedzy geologicznej i nadzoru górniczego. Wszystkie te elementy są niezbędne w rozmowie o przyszłości wydobycia – zaznacza prof. Krzysztof Filipowicz.

Pokażą, jak wygląda przyszłość polskiego wydobycia

Druga część sesji plenarnej poświęcona będzie przedsiębiorstwom wydobywczym, ich strategiom, bezpieczeństwu dostaw, inwestycjom i zarządzaniu zmianą.

Program tej części otworzy temat miedzi i surowców krytycznych, szczególnie ważnych dla nowoczesnej energetyki i przemysłu oraz przyszłości KGHM.

Łukasz Deja, prezes Polskiej Grupy Górniczej, przedstawi rolę PGG w nowej architekturze energetycznej państwa, w tym bezpieczeństwo dostaw, odpowiedzialność przedsiębiorstwa i harmonogram zmian.

Kolejny blok dotyczyć będzie Jastrzębskiej Spółki Węglowej i znaczenia węgla koksowego jako surowca strategicznego dla bezpieczeństwa przemysłowego Polski i Europy.

Jacek Kaczorowski, prezes PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna, omówi przyszłość węgla brunatnego, bezpieczeństwo systemu energetycznego oraz odpowiedzialność za regiony związane z jego wydobyciem.

Osobne miejsce w programie zajmuje Lubelskie Zagłębie Węglowe. Temat poświęcony Bogdance obejmie rozwój regionu, bezpieczeństwo energetyczne, kompetencje i odpowiedzialne zarządzanie zmianą.

Nie zabraknie również konkretnej perspektywy technologicznej. Tomasz Surowiak, główny inżynier ds. energomechanicznych Zakładu Górniczego Janina, przedstawi możliwości automatyzacji procesów wydobycia w kontekście rozwoju i bezpieczeństwa.

Z kolei Jarosław Wieszołek, prezes Spółki Restrukturyzacji Kopalń, omówi odpowiedzialność za bezpieczeństwo i rozwój terenów pogórniczych po zakończeniu eksploatacji.

– Pokażemy cały sektor: od miedzi i surowców krytycznych, przez węgiel energetyczny i koksowy, po automatyzację wydobycia i tereny pogórnicze. Wszystkie te obszary wymagają inwestycji, efektywnego zarządzania, kompetencji i bezpieczeństwa – mówi dziekan.

– Dziękuję prezesom i przedstawicielom spółek za gotowość do podzielenia się doświadczeniami. Dla naszych studentów i naukowców szczególnie ważne będzie poznanie nie tylko wyzwań, lecz także osiągnięć technologicznych i planów inwestycyjnych przedsiębiorstw – dodaje dziekan Wydziału Górnictwa, Inżynierii Bezpieczeństwa i Automatyki Przemysłowej.

Zakończeniem sesji plenarnej mają być „Gliwickie Rekomendacje 2026 – priorytety dla bezpieczeństwa surowcowego i rozwoju regionów”, przedstawione przez wiceministra Mariana Zmarzłego.

Młodzi muszą zobaczyć przyszłość górnictwa

Konferencja ma również zachęcać młodych ludzi do wyboru studiów technicznych i pokazywać nowe możliwości pracy w sektorze surowcowo-energetycznym.

– Transformacja zwiększa zapotrzebowanie na dobrze przygotowanych inżynierów: geologów, górników, automatyków, energetyków i specjalistów od cyfryzacji oraz ochrony środowiska. Ktoś musi te zmiany projektować, wdrażać i bezpiecznie nadzorować – podkreśla prof. Krzysztof Filipowicz.

– Absolwenci mogą dziś rozwijać kariery nie tylko w kopalniach, ale też w firmach technologicznych, centrach badawczych i instytucjach odpowiedzialnych za bezpieczeństwo infrastruktury. Chcemy im tę perspektywę pokazać - dodaje.

Naukowcy z Europy o tym, co dzieje się po zakończeniu wydobycia

W ramach 4th International Workshop „From Geological Resources to Sustainable Post-Mining Landscapes” przewidziano wystąpienia badaczy z Niemiec, Hiszpanii, Czech, Grecji, Ukrainy i Polski.

Prof. Wolfgang Lieske z Technische Hochschule Georg Agricola omówi biogeotechnologie dla terenów pogórniczych, a prof. Carsten Drebenstedt z TU Bergakademie Freiberg – planowanie ich przyszłego wykorzystania już przed rozpoczęciem eksploatacji.

Prof. Francisco Javier Iglesias Rodríguez z Uniwersytetu w Oviedo przedstawi wykorzystanie odpadów górniczych jako zasobów, zespół Uniwersytetu Ostrawskiego – ich zgazowanie plazmowe, a prof. Stavros Kalaitzidis z Uniwersytetu w Patras – odzysk surowców krytycznych z odpadów po wydobyciu węgla brunatnego.

W dalszej części warsztatów przewidziano prezentacje dotyczące cyfrowego modelowania wyrobisk, wykorzystania odpadów jako źródeł surowców, bezpieczeństwa kopalń soli oraz nowych zastosowań infrastruktury podziemnej. Prof. Marcin Lutyński z Politechniki Śląskiej przedstawi m.in. możliwości wykorzystania dawnych kopalń do magazynowania energii i technologii wodorowych.

Program uzupełnią dyskusje naukowe, wizyta w laboratoriach Wydziału oraz sesja posterowa, prezentująca wyniki badań i rozwiązania technologiczne.

– Odpowiedzialność za zasoby nie kończy się wraz z wydobyciem. Inżynieria obejmuje cały cykl życia kopalni: od rozpoznania złoża po zagospodarowanie infrastruktury i terenów pogórniczych – podkreśla Krzysztof Filipowicz.

Ponownie otrzymają indeksy

Barbórkowe obchody rozpoczną się już w środę 18 listopada, kiedy w murach Politechniki Śląskiej odbędzie się uroczysta powtórna immatrykulacja absolwentów, którzy rozpoczynali studia w 1976 r.

Po pięćdziesięciu latach absolwenci ponownie spotkają się w auli Wydziału, by wspominać studia i podkreślić więź z uczelnią.

– To wyjątkowe spotkanie ludzi, którzy swoją wiedzą i pracą współtworzyli polski przemysł. Chcemy im podziękować i pokazać studentom, że więź z uczelnią trwa także po odebraniu dyplomu – podkreśla prof. Krzysztof Filipowicz.

Barbórka, która łączy pokolenia

Kulminacją obchodów V Ogólnopolskiego Barbórkowego Spotkania Gwarków będzie piątek 20 listopada br.

Uroczystości rozpoczną się o godz. 9.00 mszą św. w kościele pw. św. Michała Archanioła przy ul. Łużyckiej w Gliwicach. Następnie uczestnicy przejdą w uroczystym orszaku w kierunku Wydziału, gdzie złożą kwiaty pod pomnikiem św. Barbary.

W programie przewidziano także zamknięte Spotkanie z Biznesem, umożliwiające bezpośrednią rozmowę przedstawicieli przedsiębiorstw, nauki, samorządów i administracji.

O godz. 13.30 w holu Wydziału rozpocznie się koncert Orkiestry Górniczej KWK Sośnica, a o godz. 14.30 – uroczysta Akademia Barbórkowa w Auli 300.

Nie zabraknie wystąpień okolicznościowych, wykładu barbórkowego, tradycyjnego skoku przez skórę studentów pierwszego roku, nadania stopni górniczych oraz występów artystycznych.

Po akademii uczestnicy przejdą w uroczystym orszaku do PreZero Areny Gliwice. Tam o godz. 17.00 rozpocznie się tradycyjna Górnicza Biesiada, która potrwa do godz. 22.00.

– Barbórka jest okazją do wspólnego świętowania, pamięci o tych, którzy odeszli na wieczną szychtę, i przekazywania tradycji młodszym pokoleniom. Dlatego tak ważna jest obecność absolwentów, studentów i przedstawicieli branży – podkreśla dziekan.

Podziękowanie dla tych, którzy budują wspólnotę górniczą

Wśród organizatorów znajdują się Wydział Górnictwa, Inżynierii Bezpieczeństwa i Automatyki Przemysłowej Politechniki Śląskiej, Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, Krajowy Sekretariat Górnictwa i Energetyki NSZZ Solidarność, Związek Zawodowy Kadra, Związek Zawodowy Górników w Polsce oraz Fundacja dla Wydziału.

– Serdecznie dziękuję władzom uczelni, partnerom i współorganizatorom, przedstawicielom administracji, spółek, nauki, nadzoru górniczego i organizacji pracowniczych. Szczególne podziękowania kieruję do prelegentów oraz wszystkich osób, które przygotowują konferencję i uroczystości barbórkowe. Zapraszam do Gliwic wszystkich, którym bliska jest przyszłość polskiego górnictwa: absolwentów, studentów, pracowników przedsiębiorstw, przedstawicieli nauki, administracji i samorządów. Spotkajmy się, aby rozmawiać o przyszłości i razem świętować Barbórkę - podsumowuje prof. Krzysztof Filipowicz.

Bo górnictwo to nie tylko surowce i technologie, to przede wszystkim ludzie, wiedza, odpowiedzialność i tradycja, która łączy pokolenia.