Trzy pytania do Ewy Nowak, prezes Stowarzyszenia Wdów Górniczych.
Jak na dzień dzisiejszy wygląda sytuacja wdów górniczych?
W Stowarzyszeniu Wdów Górniczych jest zarejestrowanych w tej chwili 68 kobiet, które nie mają środków do życia. Wszystkie stałyśmy się ofiarami zmian z 1999 roku w ustawie o emeryturach i rentach. Dzięki zapisom w niej zawartym zostałyśmy pozbawione praw do dożywotnich świadczeń. W tej chwili, aby przejść na rentę rodzinną po mężu, kobieta musi mieć ukończone 50 lat. Wcześniej renta jest przyznana na dzieci uczące się, do 26 roku życia. Jeżeli warunek związany z granicą wieku nie jest spełniony, to renta jest odbierana. Wiele kobiet ze Stowarzyszenia znalazło się właśnie w takiej sytuacji. Mnie spotkało to w tym roku. Pytam: dlaczego tak jest? Mój mąż rozpoczynał pracę w kopalni w latach 80. XX wieku. Obowiązujące wówczas przepisy jasno mówiły, że w sytuacji śmierci górnika jego rodzina będzie miała zapewnione utrzymanie do końca życia. Mój mąż przez okres swojego zatrudnienia miał odprowadzane wszystkie konieczne składki, a teraz te pieniądze przepadają, bo nie mam ukończonego 50 roku życia. Pytam: kto je zagarnia i jakim prawem?
A jak wygląda sytuacja z rentami specjalnymi? Bo wiem, że takie zostały przyznane w 2009 roku przez premiera Tuska.
Owszem, takie renty zostały przyznane 40 kobietom. Chce pan wiedzieć, jaka jest ich wysokość? To dokładnie 1179 złotych netto. Świadczenie to zostało przyznane kobietom, które znalazły się na liście przygotowanej we współpracy z Fundacją Rodzin Górniczych. Nie wszystkie wdowy są zarejestrowane w Fundacji, dlatego nazwiska niektórych z nich zostały pominięte. Później indywidualnie starały się o rentę, ale były odprawiane z kwitkiem. Odpowiadano im, że aby otrzymać taką rentę, trzeba zasłużyć się dla kraju! Ponadto sugerowano, żeby poszukały sobie pracy. Ja skończyłam wszystkie możliwe kursy w urzędzie pracy. Sześć lat szukałam zatrudnienia i nic nie znalazłam, i wiem, że inne wdowy mają podobne doświadczenia. My, czyli kobiety, których mężowie pracowali w kopalniach przed 1999 rokiem, mamy jeszcze możliwość walki o renty, ale co z kobietami, których mężowie byli zatrudnieni w kopalniach po 1999 roku? One już takiej furtki nie mają i nie mogą się odwoływać do poprzednich przepisów.
Jak w tej chwili wyglądają starania o przywrócenie dożywotnich rent dla wdów górniczych?
W pierwszej kolejności muszę zaznaczyć, że nie jesteśmy na placu boju same. Znalazło się wiele życzliwych nam osób, mamy też wsparcie ze strony związków zawodowych. Posłanka Izabela Kloc napisała dla nas projekt ustawy i przedłożyła go w sejmie. Potem dodała do niego poprawki, ale projekt i tak został odrzucony. Natomiast w lipcu tego roku marszałek województwa śląskiego Adam Matusiewicz napisał dla nas nową ustawę, uwzględniającą prawa nabyte, które mają wielkie znaczenie dla naszej sytuacji. Czekamy teraz na nową kadencję parlamentu i chcemy zmobilizować nowo wybranych śląskich parlamentarzystów do złożenia tego projektu. Nie chcemy tu żadnych podziałów partyjnych. Zależy nam jedynie na wspólnej śląskiej inicjatywie w tej sprawie. Ponadto związek zawodowy Sierpień 80 w naszym imieniu złożył do Trybunału Konstytucyjnego dwie skargi. Pierwsza dotyczy samej ustawy i tego, że powinnyśmy mieć prawa nabyte z racji tego, że nasi mężowie byli zatrudnieni w górnictwie przed nowelizacją ustawy. Druga natomiast dotyczy naruszenia zaufania obywatela od państwa. Jeżeli państwo coś deklaruje, to powinno to wykonać, a w naszym przypadku zasady zostały zmienione. Dalsze ruchy są uzależnione do decyzji Trybunału, jeśli będzie ona niepomyślna, to prawdopodobnie obierzemy kierunek na Strasburg.
