fot: Kajetan Berezowski
Szyb Maciej w Zabrzu na pograniczu z Gliwicami należy do perełek Szlaku Zabytków Techniki
fot: Kajetan Berezowski
Zabrze słynie już na cały świat ze swych górniczych pamiątek. Są jednak takie, o których miłośnicy postindustrialu być może nie wiedzą, lub nie mieli jeszcze okazji je odwiedzić. Jednym z takich zabytków jest Szyb Maciej, zlokalizowany niedaleko granicy z Gliwicami.
Został wybudowany na początku XX w. i wraz z okoliczną infrastrukturą służył eksploatacji pokładów węgla kamiennego w zachodniej partii obszaru górniczego dawnej kopalni Concordia.
Zakończenie wydobycia w rejonie szybu Maciej nastąpiło w 1978 r., a 14 lat później kopalnia Pstrowski, w skład której weszła także kopalni Concordia, podjęła decyzję o całkowitej likwidacji infrastruktury dołowej i powierzchniowej.
Na szczęście pojawili się miłośnicy pokopalnianych zabytków, którzy zdołali te plany nieco zmienić. Udało się przeforsować projekt przedstawiony przez Przedsiębiorstwo Górnicze Demex. Sprawą zajął się Zbigniew Barecki, inżynier górnik, były pracownik kopalni. Miejsce to zostało przekształcone w kompleks turystyczno-rekreacyjny i kulturalny.
Jednogodzinne spotkanie z przeszłością w towarzystwie przewodnika umożliwia poznanie tajników funkcjonowania kopalni, poznanie innowacyjnego przekształcenia szybu w ujęcie wody i zajrzenia do środka ziemi. Po wejściu na wieżę szybową można obserwować tereny przylegających do siebie trzech miast: Bytomia, Zabrza i Gliwic.
Sposób przeprowadzenia rewitalizacji i wysoki poziom prac konserwatorskich znalazły uznanie m.in. Generalnego Konserwatora Zabytków, który w konkursie Zabytek Zadbany przyznał przedsiębiorstwu tytuł laureata za adaptację maszynowni dla celów turystycznych i wzorowo przeprowadzone prace konserwatorskie (2011 r.) i wyróżnienie za wzorowo przeprowadzone prace konserwatorskie i adaptację budynku nadszybia na cele turystyczne (2015 r.). Kompleks wpisany został do rejestru zabytków. Wraz z innymi zabrzańskimi zabytkami: Kopalnią Guido i Sztolnią Dziedziczną Królowa Luiza należą do kluczowych i najatrakcyjniejszych obiektów na Szlaku Zabytków Techniki.
