fot: Bartłomiej Szopa/ARC
Aby być zwolnionym od wspomagania budżetu państwa akcyzą Kowalski musi podpisać stosowne oświadczenie i to w czterech egzemplarzach.
fot: Bartłomiej Szopa/ARC
Wprowadzając akcyzę na węgiel kamienny ustawodawca nie przypuszczał, że po wiosennym grudniu nastanie siarczysto mroźny styczeń. Od kilku tygodni w składach opałowych jest gorąco. I nie tylko dlatego, że obywatel Kowalski płaci za węgiel opałowy drożej niż przed rokiem. Również dlatego, że mogą mu do tego węgla doliczyć także akcyzę. O co tu chodzi? - pytają ludzie. Jaka akcyza? Za co? Dlaczego?
- Węgiel zużywany przez gospodarstwa domowe jest zwolniony z podatku akcyzowego pod określonymi w ustawie warunkami - wyjaśnia Aldona Węgrzynowicz katowickiej Izby Celnej (zgodnie z ustawą naczelnik urzędu celnego i dyrektor izby celnej są "organem podatkowym właściwym w zakresie akcyzy).
Gdy Kowalski będzie używał węgiel nie do ogrzewania swego domu lub mieszkania, ale zamierza nim w jakikolwiek sposób obracać lub też będzie nim ogrzewał miejsce, w którym prowadzi się działalność gospodarczą (np. warsztat samochodowy), to trzeba płacić kolejny podatek eufemistycznie zwany akcyzą. A ta wynosi na:
• węgiel kamienny -30,46 zł (od tony),
• węgiel brunatny - 11 zł,
• koks - 35,20 zł.
Sterty papierów
Składy Węgla są jedną z większych firm handlujących tym opałem w centralnej Polsce. Ma 19 składów, w tym w Więcborku, gminie miejsko-wiejskiej:
- Odkąd są mrozy, to mamy znacznie zwiększoną sprzedaż węgla. Dziennie sprzedajemy od 20 do 40 ton. Na dziesięciu klientów dziewięciu kupuje węgiel bezakcyzowy - wyjaśnia Bogumiła Latoś, kierownik składu. - Właściwie to te sterty papierów powinni wypełniać klienci płacący akcyzę. A jest odwrotnie.
Aby być zwolnionym od wspomagania budżetu państwa akcyzą Kowalski musi podpisać stosowne oświadczenie (gdyby reprezentował instytucję niekomercyjną, to musiałby ją zarejestrować w urzędzie celnym) i to w czterech egzemplarzach.
- Są na nich imię i nazwisko kupującego, jego adres i PESEL, sposób odbioru oraz data i miejsce dostawy. Jeden egzemplarz zostaje u klienta, a trzy zostają u nas. Z tych trzech egzemplarzy jeden przekazujemy do urzędu celnego. Te, co zostają w firmie, trzeba przechowywać przez pięć lat! Trzy trafiają do firmy handlującej węglem - wylicza kierownik Latoś. - No to nie dziwi nas, że jak ludzie kupują węgiel workowany, to machają ręką i wolą dać dwa złote więcej niż tracić czas na wypełnianie papierów.
Prawny galimatias
Ustawodawca zaplątał się niesamowicie obarczając kupujących węgiel "bezakcyzowy" całą tą biurokracją. W opinii branży handlującej tym opałem (co uwidocznione jest na rozmaitych forach internetowych) zagmatwał przepisy niesamowicie, sprowadzając czasem ich przestrzeganie do absurdu. Na przykład w przypadku rolników...
Mariusz Ziarnowski, rzecznik Izby Celnej w Toruniu "Gazecie Pomorskiej" wyjaśnia:
- Rolnicy, co do zasady, podlegają zwolnieniu, zarówno jeśli chodzi o dom/mieszkanie, jak i gospodarstwo rolne, ale są zobowiązani do prowadzenia ewidencji zużytego węgla.
Rzecz tylko w tym - i każdy, kto wieś zna, wie o tym -że zabudowania gospodarcze w gospodarstwach małohektarowych ogrzewane są z kotła CO umieszczonego z reguły w domu mieszkalnym! Jak rolnik ma obliczyć, ile ton węgla spala na ogrzewanie siebie i rodziny, a ile na to, żeby świnie miały ciepło? Portal górniczy nettg.pl chciałby pomóc ustawodawcy i naszym rolnikom, którzy wobec prawa chcieliby być w porządku. Polecamy skorzystać z któregoś z kalkulatorów mocy kotła (np. http://www.per-eko.pl/kalkulatorMocyKotla.php). Z pomocą tego narzędzia i biegłego w matematyce można być uczciwym rolnikiem!
Staruszkowie poirytowani
A jak sytuacja przedstawia się bliżej kopalń? Firma Karbon, autoryzowany dostawca węgla z KWK Kazimierz-Juliusz na swojej stronie internetowej wita klienta tzw. wkurzaczem o treści:
"W związku z przyjęciem Ustawy z dnia 16.09.2011 roku o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (DZ.U. 2011 nr 232 poz. 1378) od dnia 02.01.2012 roku wprowadzony zostaje aktywny obowiązek opodatkowania akcyzą wyrobów węglowych zgodnie z ustawą z dnia 06.12.2008 roku (DZ.U. 2009 nr 3 poz. 11 z póżn. zmianami). Jednakże powyższa Ustawa dopuszcza szeroki zakres zwolnień od podatku, których jednak uzyskanie jest obwarowane szeregiem wymogów formalnych. Zachęcamy w związku z powyższym do zapoznania się z zapisami Ustawy oraz odnośnych dokumentów wykonawczych...".
- My mam, że się tak wyrażę, to szczęście, że sprzedajemy węgiel odbiorcom komercyjnym i oni wiedzą, co mają zrobić. W branży jednak wiele mówi się, szczególnie tam, gdzie są odbiorcy zwolnieni od płacenia akcyzy, jak ludzie są poirytowani - mówi nam Krzysztof Maniszewski, handlowiec z Karbonu. - Szczególnie zdenerwowani są starsi ludzie. Im trudno wytłumaczyć, dlaczego muszą składać oświadczenia. A muszą je składać, bo 30 złotych więcej za tonę węgla dla nich, to wcale nie jest mało!
Sprzedający nie weryfikuje
Rzecznikowi prasowemu Kompanii Węglowej Zbigniewowi Madejowi znane są problemy z udowadnianiem, że ma się prawo do kupna węgla bez akcyzy. Deputaty górnicze realizowane są, jak w przypadku każdego Kowalskiego. Rzecznik sumuje:
- Ustawodawca zrobił, co zrobił. Podmioty sprzedające węgiel nie mają uprawnień do weryfikowania, czy kupujący musi płacić akcyzę, czy też nie. Od tego i rozstrzygania, ile węgla Kowalski spalił w piecu CO do ogrzania mieszkania, a ile do ogrzania pomieszczenia, w którym ma - dla przykładu - biuro tłumaczeń jest stosowny urząd celny.
Co ustawa przewiduje?
Akcyza na węgiel, to wymóg unijny. Nie wiadomo, czy w innych państwach Unii Europejskiej również obowiązują takie surrealistyczne przepisy. Zapytaliśmy Urząd Celny w Katowicach, co powinien zrobić ktoś, kto dostał od kogoś za darmo dwa worki węgla kupionego bez akcyzy, a który to będzie użyty do ogrzania miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.
Otrzymaliśmy odpowiedź od Przemysława Kujawy, starszego eksperta Służby Celnej z Izby Celnej w Katowicach:
" W przedstawionym zagadnieniu brak jest wyjaśnienia jaki status posiada "osoba uprawniona do zakupu węgla bez akcyzy". Czy jest pośredniczącym podmiotem węglowym, czy osobą, która w zasadzie korzysta ze zwolnienia z akcyzy na mocy art. 31a ust. 2 pkt 3 jako gospodarstwo domowe. Jeżeli mamy do czynienia z osobą korzystającą ze zwolnienia jako gospodarstwo domowe, to należy stwierdzić, iż narusza ona warunki zwolnienia z akcyzy.
Co do zasady jeżeli dokonuje się czynności podlegającej opodatkowaniu (sprzedaż=darowizna- patrz. art. 9a ust. 2 pkt 5 ustawy o podatku akcyzowym - osobie nie mogącej skorzystać ze zwolnienia z akcyzy), to taki podmiot powinien odprowadzić akcyzę od darowanego wyrobu węglowego."
Całe szczęście, że taki obywatel nawet, gdy nie odprowadzi akcyzy (co uważamy za karygodne), to nie zostanie rozstrzelany...
