Logowanie do konta użytkownika
Konto użytkownika
Imię i nazwisko/nick
E-mail
Hasło
Powtórz hasło
Newsletter
REKLAMA 300x100 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA300x100 | ROTAC./NIEROTAC. STREFA [NEWS - LEFT]
REKLAMA 300x150 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA300x150 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - LEFT]
REKLAMA 300x200 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA300x200 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - LEFT]
REKLAMA 300x100 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA300x100 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - LEFT1]
REKLAMA 300x150 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA300x150 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - LEFT1]
REKLAMA 300x200 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA300x200 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - LEFT1]
NAJNOWSZE GALERIE
TU rodziła się Solidarność!
1 lipca 2020
Zdegradowane, pohutnicze tereny zmienią się w dzielnicę marzeń
25 czerwca 2020
W rocznicę powstania Solidarności
25 czerwca 2020
Górnicy nie hejtują, górnicy ratują
25 czerwca 2020
Na Śląsku odprawiono msze w intencji górników
14 czerwca 2020
REKLAMA 300x100 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA370x100 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - LEFT2]
REKLAMA 300x150 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA300x150 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - LEFT2]
REKLAMA 300x200 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA300x200 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - LEFT2]
REKLAMA 900x100 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA900x100 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - TOP]
29 listopada 2007 autor: Jolanta Talarczyk

Najpiękniejszy kolor? Czarny!

fot: Jolanta Talarczyk
Franciszek Kurzeja miał niewiele ponad 14 lat, gdy poszedł na pierwszą szychtę w kopalni

Gdy się ma za sobą 50 lat pracy twórczej, to nie szuka się uciechy na karczmie piwnej. Dlatego Franciszek Kurzeja nie będzie hucznie obchodził tegorocznej Barbórki. Już nie te lata, nie to zdrowie, by wybierać się na biesiady z kumplami. Przygotowuje się do jubileuszowego wernisażu swoich prac. Zaprosi swoich najbliższych krewnych i przyjaciół.

Honorowymi gośćmi będą koledzy z dawnej grupy twórczej „Gwarek 58” i Mysłowickiego Centrum Kultury. Franciszek Kurzeja przez wiele lat pracował w kopalni „Katowice”. Zaprzyjaźnił się z innym górnikiem, Janem Nowakiem, ponieważ mieli podobne zainteresowania. Dla obu największą pasją była i jest sztuka. Obaj też uważali, że najpiękniejszym z kolorów jest... czarny.

Gdyby urodzili się później, to prawdopodobnie zostaliby profesjonalnymi artystami. W czasach ich młodości nie wysyłało się dzieci z robotniczych rodzin do szkół plastycznych. Żeby rozwijać swoje umiejętności i pokazywać swoje dzieła, założyli grupę twórczą „Gwarek 58”, która skupiała artystycznie utalentowanych pracowników kopalni „Katowice”.

– Ta kopalnia, wchodząca jeszcze nie tak dawno w strukturę naszego Holdingu, została zlikwidowana. Grupa „Gwarek 58” też już nie istnieje. Tradycja i pamięć o nich przetrwała i trzeba to pielęgnować – podkreślał Jarosław Kwiecieński z KHW SA podczas jubileuszowego wernisażu Jana Nowaka.

W krótkich spodenkach do kopalni

– Było nas w domu czworo. Zaraz po skończeniu zawodówki trzeba było iść do pracy. Miałem 14 i pół roku, gdy poszedłem na pierwszą szychtę. Byłem w krótkich spodenkach i zaraz tego pożałowałem, bo iskry parzyły mi nogi. Przydzielono mnie do tokarzy, ponieważ na świadectwie napisano tokarz–ślusarz. Przez pierwsze tygodnie strasznie się wszystkiego bałem. Wymiotowałem z nerwów przed każdą szychtą. Po kilku miesiącach oswoiłem się z sytuacją i uznałem, że kopalnia nie jest taka straszna, jak mi się na początku wydawało – wspomina Franciszek Kurzeja.

W kopalni zaczął rzeźbić w węglu, robił to spontanicznie. Gdy mu ładna bryła wpadła w oko, przemieniał ją w postać świętego lub jakieś zwierzątko. Z biegiem czasu nauczył się oceniać węgiel nie tylko ze względu na jego wartość opałową, ale także wybierać z niego kęsy najlepsze do rzeźbienia.

– Węgiel jest kruchy. Wystarczy jeden drobny błąd, by rzeźba rozpadła się w rękach na kawałki. Z węgla robiłem różne rzeczy: świeczniki, popielniczki, płaskorzeźby oraz rzeźby o tematyce sakralnej i świeckiej. Pamiętam, że na wystawie we Frankfurcie najbardziej podobały się kobiece akty z węgla. Pytali, czemu nie przywiozłem więcej – śmieje się artysta. Kurzeja przepracował w górnictwie 45 lat, ostatnie 10 przed emeryturą w kopalni „Wujek”. Na życie zarabiał w warsztatach mechanicznych na powierzchni lub w sortowni. Epizodu tokarskiego w zawodowym życiorysie nie lubi wspominać.

– To nie było dla mnie. Gdy już trochę się ośmieliłem, to poszedłem do kierownika i wyprosiłem, by dał mi inne zajęcie. No i zostałem ślusarzem – wspomina. Przy kopalniach były kiedyś pracownie artystyczne. W czasach PRL-u każdy zakład był zobowiązany dbać o wypełnianie załodze czasu wolnego. Nieprofesjonalnym artystom pracownia w kopalni pozwalała uniknąć waśni z żonami. Mało która kobieta godziła się, by mąż po szychcie rzeźbił w węglu w świeżo posprzątanej kuchni. Kurzejowie od 45. lat mieszkają w tym samym, dwupokojowym, niedużym lokalu w bloku.

 Dzieci (syn – introligator i córka – krawcowa) usamodzielniły się i wyprowadziły. Gdy były małe, ojcu za warsztat plastyczny musiał wystarczyć kawałek blatu na stole, przy którym one odrabiały lekcje.

Sztuka oknem na świat


Franciszek Kurzeja wie dokładnie, że podczas 50. lat pracy twórczej wykonał 7800 rzeźb z węgla, blisko sześć tysięcy litografii, ponad pięć tysięcy wycinanek i około tysiąc obrazów. Każde nowe dzieło odnotowywał w specjalnym zeszycie. Pamięć jest ulotna, niemal tak jak jego dzieła, które rozpierzchły się po świecie. Rozdawał je rodzinie, znajomym, a nawet nieznajomym. Wiele z nich (tych wykonywanych w zakładowej pracowni) przejmowała kopalnia, stawały się upominkami dyrekcji wręczanymi z różnych okazji.

– Nigdy nie dałem żadnej mojej pracy na wyjazd pociągu „Przyjaźni”, ani nie pojechałem do Rosji. Miałem siedem lat, gdy mój tata wrócił z sowieckiej niewoli, przesiedział w łagrze rok. Kazał mi obiecać, że nigdy nie przekroczę granicy tego kraju. Dotrzymałem słowa. Jeździłem z moją sztuką po Europie. Byłem dwa razy w Paryżu, kilka razy w Niemczech, w Bułgarii. Mogę tak wyliczać długo, bo samych tylko wystaw indywidualnych miałem w życiu 55, a zbiorowych chyba jeszcze więcej. W ZSRR nie postawiłem nogi – zapewnia emerytowany ślusarz i ciągle czynny artysta.

Kiedyś w dłoniach zgniatał orzechy. Dziś 72-letni, schorowany mężczyzna zdaje sobie sprawę, że pewnych dziedzin twórczości musi zaniechać. Nie powiększy już kolekcji rzeźb, choć chciał dobić do ośmiu tysięcy. Linoryt i wycinanki wymagają dla niego zbyt dużej precyzji. – Skoro oczy już nie te, co dawniej, a ręce mniej sprawne, to może będę malować więcej, niż kiedyś. Gdy byłem młody, każda forma sztuki plastycznej mi odpowiadała, jeżeli była czarna.

Z tego powodu na przykład rzeźbiłem w węglu, a nie w drewnie – mówi Franciszek Kurzeja. W mieszkaniu Kurzeji ma niewiele rzeźb. Zbyt ich mało na wernisaż, który na jego 50-lecie pracy twórczej organizują ludzie z „Fundacji dla Śląska”. Na jubileuszowej wystawie pokażą głównie grafiki. Artystę najbardziej wzrusza ta, którą zrobił pod koniec lat 80. dla upamiętnienia zbrodni w Katyniu.

Z pięciu tysięcy wycinanek najbardziej ceni sobie cykl Madonn z całego świata. Są wśród nich Matki Boskie, które sam wymyślił, na przykład „Wujkową” zrobił, by upamiętnić zabitych górników. Z obrazów największym sentymentem darzy pastisz pejzażu Pierre-Augusta Renoira. Starał się w nim zachować styl wielkiego impresjonisty, ale twarze postaci zmienił, sportretował żonę i siebie oraz córkę z zięciem.

Strona 1 z 0
REKLAMA 900x150 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA900x150 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - BOTTOM]
REKLAMA 900x150 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA900x150 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - BOTTOM1]
REKLAMA 900x200 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA900x200 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - BOTTOM1]
Komentarze (0) pokaż wszystkie
  • DIZWK
    user

REKLAMA 400x100 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA400x100 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - RIGHT]
REKLAMA 400x150 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA400x150 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - RIGHT]
REKLAMA 400x200 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA400x200 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - RIGHT]
REKLAMA 400x100 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA400x100 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - RIGHT1]
REKLAMA 400x150 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA400x150 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - RIGHT1]
REKLAMA 400x200 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA400x200 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - RIGHT1]
CZĘSTO CZYTANE
Zarząd PGG przedstawił związkowcom plan operacyjny na III kwartał
1 lipca 2020
6792
Powrót na ściany
27 czerwca 2020
3786
Dramatyczna akcja pod ziemią i na powierzchni
27 czerwca 2020
3245
W Budryku zapalił się metan, trzech górników rannych
2 lipca 2020
3203
Kopalnie wstrzymują wydobycie
3 lipca 2020
3060
To nie był żaden chytry plan likwidacji kopalń
30 czerwca 2020
3007
Górnicza spółka oferuje stypendia i gwarantuje pracę
30 czerwca 2020
2954
REKLAMA 400x100 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA400x100 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - RIGHT2]
REKLAMA 400x150 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA400x150 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - RIGHT2]
REKLAMA 400x200 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA400x200 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - RIGHT2]
REKLAMA 1600x200 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA
REKLAMA1600x200 | ROTACYJNA/NIEROTACYJNA STREFA [NEWS - UNDER]
Twoje urządzenie:
Partnerzy portalu